23 augustus 1872 – Kersenbloesem en chrysanten

Bloesem van de Japanse sierkers in het Amsterdamse Bos (bron)

Op 20 april 1871 gaf Japan pas zijn eerste postzegels uit. Dat was een van de eerste resultaten nadat in 1868 het oude systeem van de shogunaten werd opgeheven. In de ruim 7 eeuwen voor 1868 werd Japan nog slechts in naam door de keizer geregeerd en in de praktijk betekende dit dat de shoguns de macht hadden. Deze kenden, net als de keizers, erfelijke opvolging en sinds 1642 stond het land onder leiding van de Tokugawa-dynastie. Onder deze familie werd het land volledig afgesloten van de buitenwereld en alleen een handjevol Europeanen, met name Nederlanders, mochten handeldrijven vanaf het kunstmatige eilandje Deshima voor de kust van Nagasaki.

Japan Mi 9 (ebay)

In 1853 maakte de Amerikaanse marinecommandeur Matthew Perry een einde aan dit systeem. De VS vonden het immers niet bepaald eerlijk dat zij geen handel konden drijven met Japan. De Japanners haalden bakzeil en het land werd opengesteld voor ieder die het wilde. In 1860 werd een handelsverdrag met de regering van James Buchanan gesloten.

De openstelling van het land voedde onder de Japanners de angst dat westerse imperialisten het land zouden koloniseren. De invloedrijkeren onder hen besloten in 1868 tot een staatsgreep waarbij het shogunaat werd opgeheven en de in 1867 aangetreden keizer Meiji weer de volledige macht terugkreeg.

In de jaren die volgden begon Japan rap aan de modernisering van de verouderde overheidsorganen zoals het postsysteem en dat leidde in 1871 dan tot de eerste postzegels, vier stuks in de kleuren bruin, blauw, oranje en groen, met daarin in zwart ingedrukt de waarde. Ze waren ongetand, maar in 1872 kwamen ze ook getand uit en bovendien in de nieuwe munteenheid Yen, bestaande uit 100 Sen.

Duitsland Mi 2574 uit 2006

Later in het jaar verscheen een nieuw ontwerp, niet meer met draken, maar met kersenbloesem, bekroond door een gestileerde chrysant, het ‘embleem’ van de Japanse keizer. De zeven zegels waren éénkleurig en ook was de waarde-aanduiding ook voor niet Japanners te lezen. Overigens hadden deze zegels nog geen landsnaam, de chrysant moest maar even voldoende zijn. Dit zou in 1876 ook veranderen.

Kersenbloesem is typisch iets van de oosterse cultuur, maar in de allereerste plaats daarvan komt Japan en op gepaste afstand Taiwan en Korea, waar Japan lang grotere of kleinere invloed uitoefende.

Japan Mi 758 uit 1961

Het gaat hier in bijna alle gevallen om een sierkers, de Prunus serrulata, een boom die niet voor de vruchten, maar voor de bloesem gekweekt wordt. In het oude Japan was de kersenbloesem (‘sakura’) het symbool voor de vergankelijke schoonheid. Vooral in de krijgskunst werd dit gebruikt, een samoerai moest immers moedig zijn in het gevecht, maar ook in schoonheid kunnen sterven. Dit ging zover dat in de Tweede Wereldoorlog de (kamikaze)piloten kersenbloesem op hun vliegtuigen schilderden alvorens ze zich op de vijand stortten. Na die zwarte tijd heeft de sakura wel een militair tintje behouden en is nog steeds symbool van het Japanse leger, dat echter alleen nog deel uitmaakt van vredes- en hulpmissies en dat pas sinds 1995.

USA Mi 909

Kersenbloesem op postzegels komt, met name in Japan, vaak voor. In andere landen gaat het vaak om de welbekende kersenboom, maar ook de sierkers, en dan in het bijzonder om relaties met Japan aan te geven. Bekende zegels zijn de Amerikaanse plaatjes van de stad Washington, dat in 1912 een gift van de Japanse regering kreeg in de vorm van kersenbomen.

De volgende keer bekijk ik de Amerikaanse buitenlandse politiek.