1872 – De gepantserde arm

Het kasteel van Cēsis (bron)

Cēsis is een nu nogal onbeduidend maar zeker fraai stadje in Letland. Zo vind je er een grote kasteelruïne dus het heeft in vervlogen tijden een (veel) belangrijker rol gespeeld dan nu.

Cēsis was inderdaad een van de belangrijkste plaatsen van Lijfland, een voormalig hertogdom dat half in Estland en half in het huidige Letland lag. De stad ontstond in de vroege 13e eeuw rondom een door de Orde van de Zwaardbroeders, een kortstondige religieuze ridderorde, gebouwd kasteel, waarvan je nu nog de resten van kan zien. Ze kozen een strategische plaats bij de splitsing van de handelswegen tussen Riga en Pleskau (het nu Russische Pskov) en die tussen Riga en Dorpat (het Estische Tartu).

In de loop van de eeuwen werd Cēsis bezet door Duitsers, Zweden, Litouwers, Polen en Russen in willekeurige volgorde. De Zwaardbroeders waren Duitstalig en gingen in 1237 op in de Duitse Orde (anders bekend als de Teutoonse Ridders), die tot 1561 in het kasteel haar hoofdzetel had. De stad heette in het Duits Wenden.

De eerste, niet uitgegeven zegel van Wenden (bron)

Tot het einde van het Russische Keizerrijk bleef Cēsis een belangrijke rol vervullen, als knooppunt van handels-, maar inmiddels ook postwegen. Daarom kreeg het stadje (het heeft heden ten dage ruim 17.000 inwoners) ook het recht de post vanuit elders in het Rijk verder te verdelen in het Kreis Wenden, de naaste omgeving dus. Hiertoe werd een stadspostdienst in het leven geroepen die vanaf 1862 overging tot het uitgeven van postzegels in een waarde van 2 kopeken, het aanvullend tarief voor vervoer naar plaatsen in de nabije omgeving van de stad.

Wenden Mi 7 (ebay)

De eerste zegel is nooit aan de loketten verschenen, maar vanaf 1863 verschenen de eerste zegels die wel gebruikt werden: rechthoekjes met tekst ‘Briefmarke des WENDEN-schen Kreises’ of ‘Packenmarke des WENDEN-schen Kreises’, deze laatste had een tarief van 4 kopeken voor pakjes. In hetzelfde jaar een zegel in een ‘Russisch’ formaat (smal en opstaand) met een groene ovaal, in 1864 tijdelijk vervangen door het wapen van Lijfland.

In 1872 verscheen de eerste gepantserde arm, refererend aan het wapen van het Kreis Wenden, dat teruggreep op de Duitse Orde, niet alleen religieus, maar vooral ook strijdvaardig. Dit ontwerp kwam tot 1894 om de zoveel tijd terug, eerst zonder waardeaanduiding, daarna met en in een kader gelijk aan de koerserende Russische zegels. De laatste zegel van de Kreispost kwam er in 1901, met daarop de ruïne van het kasteel van de Duitse Orde. Dat zal ik te zijner tijd bespreken.

De volgende keer een biografietje van een ongewenste koning in Spanje.