3 december 1871 – Cakobau van Fiji

Ex-koning Cakobau aan het eind van zijn leven (foto Francis H. Dufty)

Al een aantal maal ben ik op Hawaii geweest, een rond 1800 onder Kamehameha I verenigd koninkrijk. Dergelijke ontwikkelingen waren zuidelijker in de Grote Oceaan echter ook gaande. Diverse koninkrijken werden gesticht, meestal door het samengaan van een aantal stammen onder een overeengekomen of in ieder geval charismatische leider. Voorbeelden zijn Tonga, Samoa en Fiji.

Fiji is een klein eilandenrijk in het zuidwesten van de Pacific. Het ligt ongeveer 2000 kilometer recht boven Nieuw-Zeeland midden tussen onder andere het Franse Wallis en Futuna, Vanuatu (de vroegere Frans-Britse Nieuwe Hebriden) en Tonga. Fiji bestaat uit 322 eilanden met een gezamenlijke oppervlakte van ongeveer de helft van Nederland. Het hoofdeiland, dat daar ruim de helft van inneemt is Viti Levu, waar de hoofdstad Suva ligt.

Ook Fiji werd in de loop van de 19e eeuw samengesmeed tot één koninkrijk. Degene die dit voor elkaar kreeg was Seru Cakobau, de in ongeveer 1815 geboren krijgsheer (vunivalu) van het kleine eilandje Bau voor de kust van Viti Levu. Sinds 1852 was hij aan de macht, hoewel hij al in 1837 zijn vader Tanoa Visawaqa aan de macht geholpen had.

Daarna ging het snel en dat kwam mede door zijn overgang naar het christendom in 1854. Hij werd gedoopt door de methodistische missionaris James Calvert, die hem tevens het kannibalisme liet afzweren. Hij nam de christelijke naam Ebenezer (‘Epenisa’) aan en heette voortaan Seru Epenisa Cakobau. Niet dat Cakobau een vroom christen werd, m7aar het stond hem verder wel goed en in het vervolg van zijn carrière had hij er voordeel van

Cakobau was een machtig man, die met steun van buitenlandse immigranten al gauw besloot dat het kleine Bau het belangrijkste van de nabije omgeving was. Krijgsheren op de andere eilanden waren dat niet met hem eens natuurlijk, maar veel konden ze ook niet inbrengen en schoorvoetend accepteerden ze een voor een zijn macht. Hier kwam zijn nieuwe geloof goed te pas: wanneer een andere warlord verslagen was, liet hij met grote christelijke barmhartigheid de gevangenen weer vrij, anders dan ze te koken en op te eten, zoals eerder de praktijk…

Fiji Mi I, de eerste officieuze uitgifte van de eilanden. (Bron)

In 1871 waren de 322 eilanden verenigd onder Cakobau. Zijn koningschap zou echter niet lang duren. Hij had weliswaar de bescherming van de Verenigde Staten verworven, maar dat was niet zonder prijs. In de jaren 40 wilden de Amerikanen hun invloed verder vergroten in de regio en stelden een consul aan, John Brown Williams (1810-1860) geheten, die zich op het eiland Nukulau vestigde, tegen de zin van Cakobau. Hij viel dan ook de woning en opslagplaatsen van Williams aan en verwoestte die. De VS waren woedend en dreigden met een blokkade, waarna in 1854 Cakobau inbond. Zijn overgang naar het christendom was dan ook een manier om het goed te maken. Toen hij echter koning werd kwam de regering van Ulysses S. Grant met aanvullende eisen en een schadeclaim van 44.000 dollar. Zo veel geld telde de schatkist echter niet, mede door interne economische en andere problemen, zodat Cakobau zijn heil zocht bij de Britten voor bescherming. De kersverse regering van Benjamin Disraeli schoot te hulp en nam9 Fiji op in het Britse Rijk. Cakobau stond hierbij formeel zijn titel af aan koningin Victoria en al haar nazaten. Tot 1987 was koningin Elisabeth II dan ook koningin van Fiji. Tot 1970 was Fiji een kolonie, daarna kreeg het de dominionstatus. Een staatsgreep maakte in 1987 een einde aan het Britse bestuur en een republiek werd gevormd. Pas in 2012 werd overigens Elisabeth formeel ontheven van haar rol als staatshoofd.

Fiji Mi 1 (Ebay)

Een jaar voordat Cakobau koning werd van Fiji kwamen de eerste postzegels. Dit waren uiterst eenvoudige zegeltjes die van de persen van de Fiji Times kwamen, in waardes van 1 penny, 6 pence en 1 shilling op twee verschillende soorten papier.

Echte postzegels kwamen in december 1871 aan de loketten, deze waren voor het eerst getand en gaven het monogram CR (Cakobau Rex) met een kroon. De waardes waren 1 penny, 3 en 6 pence. Omdat de munteenheid in het begin nog niet vaststond kwamen er al na een maand opdrukken in dollarcents (2, 6 en 12 respectievelijk). Tot 1879 volgden nog diverse opdrukken van waardes en de afkorting VR (Victoria Regina). Pas daarna verschenen weer nieuwe zegels, eerst met het monogram, daarna met het portret van Victoria.

In 1883 overleed Cakobau, ongeveer 68 jaar oud.

Volgende keer is Zegelgek in Letland.