November 1864 – Post in Soruth

De eerste zegel van Soruth

Voor de volgende aflevering van Zegelgek’s avonturen moeten we naar het uiterste westen van India, naar de deelstaat Gujarat. Een derde deel van Gujarat wordt gevormd door een schepvormig schiereiland, dat de Saurashtra heet. De Britten noemden het Soruth. Het was de lokale nawab die hier als eerste in Brits-Indië een eigen postdienst startte. Velen zouden hem volgen.

Mohammad Mahabat Khanji II (1838-1882) was een door de Britten aangestelde onderkoning (nawab) van Junagadh, een naar verhouding kleine stad (320.000 inwoners) midden op Saurashtra. Een door de Britten erkende nawab kon in zijn gebied vrij veel macht uitoefenen en de staat inrichten naar eigen inzicht, zolang het belang van de Raj in Calcutta (tegenwoordig Kolkata) maar niet geschaad werd.

Mohammad Mahabat Khanji II (bron)

Mohammad was nawab geworden in 1851, toen het bestuur India nog geregeld werd door de British East India Company. Deze kwijnende organisatie zou nog tot 1874 bestaan, maar een grote opstand in 1857 maakte dat de regering in Londen de BEIC buitenspel zette en zelf de touwtjes in handen ging nemen. Mohammad bleef aan in Junagadh tot zijn dood en zorgde dat de zaken in zijn rijkje goed geregeld werden.

In 1863 besloot hij een postdienst te introduceren om dienstberichten te kunnen zenden naar en ontvangen van zijn ondergeschikten in de ‘mahals’ (districten). In november 1864 kwamen er postzegels uit, zwarte, platliggende rechthoekjes met de tekst in Hindi: ‘Saurashtra Dak Samvat 1921’. Dak betekent post en Samvat staat voor de ter plaatste gebruikte kalender, de Vikram Samvat, die ‘uitgevonden’ zou zijn door koning Vikramaditya van Ujjain en telt vanaf 58 v.Chr. De kalender, die in Gujarat (maar ook in Nepal) nog steeds naast de gewone kalender gebruikt wordt, zit nu in het jaar 2074. De plakwaarde van de zegel was 1 Anna.

Soruth zou in totaal 30 zegels uitbrengen tot 1949 toen alle lokale postdiensten opgeheven werden en opgingen in de Indiase post. Tot 1923 waren het alleen teksten, daarna verscheen eerst het portret van de toen dienstdoende nawab en later een bescheiden serie met symbolen, landschappen en nogmaals de nawab.

Voor 1870 hadden Kashmir en Haiderabad het voorbeeld van Soruth gevolgd. Vooral Kashmir is een grote uitdaging om te verzamelen en uitsluitend geschikt voor doorgewinterde specialisten!

Draken horen bij China en Japan. Volgende keer breng ik een bezoek aan Shanghai.

 

Voornaamste bron: http://junagadhgirnar.com/9-junagadh-stamps/