1 januari 1859 – Het Wapen van Hamburg

Het kleine stads- en staatswapen van Hamburg

In de Oude Kerk van Amsterdam is het nog te vinden, het stadswapen van Hamburg, in de Hamburgerkapel, heel klein in het gewelf, en slechts vaag op bovenstaand plaatje lijkend. De Hamburgerkapel werd ooit ingericht om te vieren dat Amsterdam handelsbanden had met de belangrijkste havenstad van Duitsland. In 1323 werd onder leiding van de Hollandse graaf Willem III er zelfs een verdrag gesloten dat de Amsterdammers in staat stelde bier af te nemen uit Hamburg, zij waren de eerste niet-Duitsers die dit voor elkaar kregen en geldt nog altijd als het begin van het intensieve Amsterdamse handelsverkeer op de Duitse Noord- en de gehele Oostzeekust.

Toch zijn verwijzingen naar Hamburg schaars. Misschien ook een beetje jaloezie, ten slotte heeft Hamburg veel meer bruggen dan Amsterdam. En ook heeft Hamburg alweer een tijdje een grotere haven dan Amsterdam, al stelt die met een 26ste plaats wereldwijd en derde in Europa na Rotterdam en Antwerpen (cijfers 2011) ook niet zo heel veel meer voor.

Toen Amsterdam en Hamburg in 1323 met elkaar in contact kwamen had de Duitse havenstad al een jaar of 80 een kasteelachtig gebouw op het schild. Dat kasteel zou kunnen verwijzen naar de Hammaburg, die ongeveer 800 gesticht zou zijn dicht bij de oever van de Elbe en waaraan de naam van de stad zijn ontstaan dankt. Vanuit dit kasteel zouden de eerste handelsactiviteiten plaatsgevonden hebben en in ongeveer 810 schonk Karel de Grote het een kerk. In 831 werd Hamburg zelfs een aartsbisdom, maar door toedoen van de Vikingen leefde dat niet lang. Al vanaf 845 leed de stad tot de 12e eeuw een kwijnend bestaan en werd zelfs bestuurd door de bisschop van het toen belangrijkere Bremen. Resten van de Hammaburg zijn tot op heden niet gevonden.

De eerste postzegel van Hamburg (bron)

Het kruis op de middelste toren verwijst naar het aartsbisdom dat Hamburg inmiddels met Bremen deelde. Hamburg mocht als tweede stad van het bisdom wel een grote kerk bouwen en zo ontstond in de 13e eeuw de enorme gotische Mariadom. Naar Maria verwijzen de sterren boven de andere torens. De kerk overleefde de reformatie, die van Hamburg een lutherse stad maakte, maar toen in de Franse tijd de kerk door de stad Hamburg van het bisdom Bremen werd overgenomen, kwam er snel een eind aan: in 1805 werd de dom afgebroken. In 1893 werd een neoromaanse St. Mariendom gebouwd, die sinds 1994 zetel is van de Hamburgse aartsbisschop. In dat jaar herverdeelde paus Johannes Paulus II het overwegend lutherse Noord-Duitse gebied. Hamburg is qua oppervlakte de grootste kerkprovincie van heel Duitsland en beslaat naast Hamburg zo’n beetje heel de bondsstaten Sleswig-Holstein en Mecklenburg-Vorpommern.

Duitsland Mi 1591 met het wapen van Hamburg

Pas op 1 januari 1859 verschenen de eerste postzegels van Hamburg. Niet dat er in de stad niets met post gedaan werd, maar het had voor zo’n beetje ieder belangrijk gebied in de omgeving wel een postkantoor en wanneer je bijvoorbeeld als Deen iets wilde verzenden ging je naar het Deense postkantoor en frankeerde met Deense zegels. Zo hoefde er ook niet ingewikkeld met wisselkoersen gehannest te worden. Zo was er ook een kantoor voor Sleswig-Holstein, voor Hannover, voor Pruisen en voor Mecklenburg. En natuurlijk voor het nog alomtegenwoordige Thurn und Taxis.

De ontwerper van de postzegels was de heer C.G. Hencke, die als graveur werd bijgestaan door Johann Friedrich Rex Ziesenist. Deze had het vermogen allerlei kenmerken aan te brengen die vervalsing zeer lastig maakte. Deze zijn dan ook vaak makkelijk te herkennen. Zitten er Ziesenistkenmerken in? Nee? Dan vals! De druk werd verzorgd door de Senaatsboekdrukkerij van Johann August Meissner. De 22ste en laatste postzegel van Hamburg verscheen in 1867, maar alle toonden ze het stadwapen.

Het Venezolaanse Graan heeft de Orkaan Doorstaan, daarover de volgende keer.