1 oktober 1856 – El Sol de Mayo

De vlag van Uruguay, net als die van Argentinië met de zon al belangrijk element.

De vlag van Uruguay, net als die van Argentinië met de zon als belangrijk element.

Is de zon in Uruguay anders dan in Nederland? Ik denk het niet. Natuurlijk, je kunt er niet met de noorderzon vertrekken want het land ligt op het zuidelijk halfrond. Maar waar de zon ook staat, zonder is er geen leven heb ik me laten vertellen.

De zon op postzegels komt vaker voor dan je denkt. Vaak op landschapszegels, maar ook in series gewijd aan ons zonnestelsel, Groot-Brittannië en Indonesië om er maar een paar te noemen hebben zeer fraaie series uitgegeven. En natuurlijk als symbool voor een nieuw en hopelijk beter leven.

Groot-Brittannië Mi 3366 uit 2012

Groot-Brittannië Mi 3366 uit 2012 (bron)

In Uruguay begon het met de zon, de eerste 20 zegels, tussen 1856 en 1862, tonen haar met een gezichtje en in een stralenkrans. Officieel is het de meizon, El Sol de Mayo, en is in met name Argentinië en Uruguay een belangrijk symbool, dat op de vlaggen van beide landen nog getoond wordt. En dat hebben we te danken aan de Meirevolutie van 1810 die toen in het ‘Onderkoninkrijk van Rio de la Plata’ uitbrak.

Dit onderkoninkrijk was in 1776 afgescheiden van dat van Peru, dat tot dan bijna heel Spaanstalig Zuid-Amerika besloeg. Maar de Engelsen waren een factor van belang in de regio en om de Spaanse suprematie te waarborgen besloot koning Carlos III van Spanje deze bestuurlijke ingreep te doen. Veel zou het niet helpen, want zoals het in Mexico ging, ging het in feite ook in Argentinië, Uruguay en Paraguay: het inmiddels door Napoleon beheerste Spanje was niet meer in staat een koloniaal rijk in stand te houden en revolutie lag voor de hand. Ook in Zuid-Amerika waren de middenklasse criollo’s de initiatiefnemers.

Indonesië Blok Mi 165 uit 2001 (bron)

Indonesië Blok Mi 165 uit 2001 (bron)

In Buenos Aires was op 18 mei 1810 de revolutie uitgebroken en na een week hadden de opstandelingen hun zin en een voorlopig bestuur. In de ogen van dat bestuur was de zon eindelijk weer opgekomen na de vermeende duisternis van het Spaanse bewind en zo kwam het voor ons belangrijkste hemellichaam als symbool van verrijzenis in beeld. Dat begon met de vanaf 1813 geslagen munten van de Verenigde provincies van Rio de la Plata, die al een zon toonden.

Uruguay Mi 3, hoogste waarde van de eerste serie.

Uruguay Mi 3, hoogste waarde van de eerste serie (bron)

Uruguay werd daarna een speelbal van Argentinië en Brazilië en na een langdurige oorlog erkenden beide landen met bemiddeling van de Engelsen de onafhankelijke staat in 1828. Daarmee keerde de rust echter niet terug, want het land werd lange tijd door een burgeroorlog gegrepen: de strijd ging tussen de Blancos, die de economische belangen van Montevideo behartigden, en de Colorados die juist de boeren verdedigden. De Colorados, gesteund door Brazilië, Engeland en Frankrijk, trokken uiteindelijk in 1852 aan het langste eind en een periode van rust en welvaart brak aan. Tijd om aan een functionerend postsysteem te werken, de postzegels volgden vier jaar later.

De grote man achter de opbouw van de nieuwe postdienst was Atanaso Lapido (1794-1859), een gewiekst politicus, die aan de kant van de Blancos stond tijdens de burgeroorlog. Hoewel deze partij de burgeroorlog verloren had, kregen ze wel de regeringsverantwoordelijkheid en zo kon Lapido een politieke rol blijven spelen in het naoorlogse Uruguay. Hij zette een efficiënt systeem van postkoetsen op en daarmee is het inschrift van de eerste zegels verklaard: DILIGENCIA. Het waren dan ook nog geen staatspostzegels, maar privé-uitgiften van de postkoetsbedrijven.  Ze werden in lithografie vervaardigd door de drukkerij van Mège y Willems in Montevideo. Er is nog een blok van 15 van de waarde 80 centesimos, dat volgens kenners een van de wereldwonderen van de filatelie is.

In 1858 kwam er een nieuwe uitgifte, maar deze gold in eerste instantie voor scheepspost tussen Montevideo en Buenos Aires met ‘landsnaam’ Montevideo. Pas in 1859 kwamen de eerste echte door (en voor) de staat uitgegeven zegels uit. Nog steeds met een zon, eerst nog met naam Montevideo. Latere zegels dragen de naam van Republica Oriental, Republica Oriental del Uruguay en Republica del Uruguay. Maar toen was de zon vervangen door het landswapen, waar de zon over het schild opkomt, en andere onderwerpen.

Zegels waar de zon in 'schijnt': Nederland NVPH 70 (1906), BRD Mi 1052 (1980), Spanje Mi 1822 (1969), Frankrijk-Raad van Europa Mi 14 (1969) en Nederlandse Antillen NVPH 499 (1974)

Zegels waar de zon in ‘schijnt’: Nederland NVPH 70 (1906), BRD Mi 1052 (1980), Spanje Mi 1822 (1969), Frankrijk-Raad van Europa Mi 14 (1969) en Nederlandse Antillen NVPH 499 (1974)

Volgende keer keert Zegelgek terug naar Scandinavië.