18 januari 1878 – De Indiaanse vrouw

Guatemala Mi 14

Guatemala stond sinds 1871 op het postzegeltoneel. De eerste zegels die er verschenen toonden het toenmalige wapenschild van het land dat tevens een afscheid ervan was. Nog in dat jaar werd bij wet een nieuw blazoen ingevoerd, datgene wat het nu nog is. In 1872 probeerde men het nieuwe schild uit, maar het leende zich kennelijk nog niet zo voor de postzegel, want werd spoedig afgedankt, om pas in 1886 terug te keren.

In de tussentijd moest er natuurlijk wel af een toe een postzegel komen. In 1875 waren het een viertal vrijheidskoppen en drie jaar later weer iets nieuws: vier postzegels met daarop een Indiaanse vrouw. In sommige bronnen wordt ze ook wel een prinses genoemd, al zijn de trekken van de vrouw op de postzegel eerder die van een 50-jarige dan van een 20-jarige, wat niet veel associaties met een prinses oproept.

Veel is er niet over de achtergrond van deze zegels bekend, maar het lijkt wel duidelijk dat men in Guatemala terug wilde grijpen op het verleden, de periode voor en tijdens de intocht van de Spaanse kolonisatoren. Je moet dan bedenken dat de Spanjaarden, voor ze uiteindelijk het gebied pas ver in de 17’de eeuw onder de duim hadden, te maken hadden met enkele tientallen inheemse stammen, die in het gebied woonden, en ook nu nog beschouwt bijna 40 procent van de bijna 17 miljoen inwoners zichzelf als afstammeling van de oorspronkelijke bewoners, meer dan in ieder Latijns-Amerikaans land behalve Bolivia en Peru.

In 1878 waren de indianen net zo geïntegreerd in de maatschappij als dat je na drie eeuwen kolonisatie en vervolgens onafhankelijkheidsstrijd mag verwachten, de meeste presidenten en andere hoogwaardigheidsbekleders hadden vaak op zijn minst enige procenten indiaans bloed in de aderen, want vermenging van Spaanse en Indiaanse genen was aan de orde van de dag. Een Indiaanse vrouw met veren in haar kapsel zag je in ieder geval niet meer rondlopen en moet wel teruggrijpen naar een tijd voordat de grote verandering in 1524 inzette, toen Cortés en Alvarado er voet aan land zetten. En moet, in de nieuw ontstane wereld na de onafhankelijkheid ook een soort van afrekening geweest zijn met het koloniale verleden.

Guatemala was het enige land dat deze stap aandurfde, maar lang duurde dit experiment ook niet. In 1879 stapte het land over naar het nationale symbool, de Pharomachrus mocinno, beter bekend als de quetzal. Daarop kom ik binnenkort terug.

Maar eerst een bewonderde maar ook verguisde staatsman in Midden-Amerika. Hiervoor ga ik de volgende keer naar Honduras.