Juni 1876 – Paix et Commerce

Mi 59 II uit 1876. type II betekent dat de N van INV onder de eerste U van REPUBLIQUE staat

De eerste 32 jaar van het bestaan van de postzegel waren er geen zegels en series die grote bekendheid genoten buiten de filatelistische wereld. Bijna ieder zelfstandig land had er inmiddels tientallen of meer *) uitgegeven en het totale aantal bedroeg inmiddels meer dan 3000 zegels. Het verzamelen ervan was wel big business, net als de handel erin, die met name in de vroege jaren 60 opkwam, met name in Europa.

De eerste echte serie postzegels die algemene bekendheid genoot en in grotere aantallen geproduceerd werd, was de Noorse Posthoornserie, die vanaf 1872 uitkwam en waarvan nog altijd nieuwe worden uitgegeven. De Franse serie Paix et Commerce is een goede tweede, maar in zijn tijd waarschijnlijk bekender. De eerste zegels daarvan, in een serie van 12, verschenen tussen juni 1876 en maart 1878, maar tot 1900 kwamen er nog enkele tientallen aanvullingswaarden. Een afgeleide type, ontworpen door de kunstenaar Alphée Dubois (1831-1901), werd voor de koloniën ingevoerd in 1881, eerst een algemene serie, daarna in een flink aantal Franse gebieden ieder voor zich.

Mi 94 uit 1900 (Type Mouchon) en 111 uit 1903 (la Semeuse)

We zien de verpersoonlijking van de Vrede (Paix) en de Handel (Commerce) hand in hand boven de aardbol waarop links stukjes van Amerika en rechts Europa te herkennen zijn. Paix wordt uitgebeeld door een vrouwengestalte met ontblote borsten en met een palmtak in de hand. Commerce is een bekende van ons: dit is Mercurius met zijn onafscheidelijke caduceus en gevleugelde helm. De aardbol wordt voor wat betreft het zuidelijk halfrond afgeschermd door het relatief groot uitgevallen waardeschild.

Aan het ontwerp is onlosmakelijk de naam van Jules-Auguste Sage (1840-1910) verbonden, een relatief onbekende kunstenaar waarover niet al te veel bekend is dan dat hij naast schilderen zich wijdde aan de dichtkunst. Bij een in 1875 uitgeschreven wedstrijd voor het ontwerp van een nieuwe serie postzegels kwam zijn naam bovendrijven omdat het precies was wat de jonge Derde Republiek nodig had, een plaatje dat eenheid en gezag uitstraalde. Na dit onderwerp heeft Sage nimmer meer iets met postzegels van doen gehad.

Portugal Mi 149 uit 1898 en Nederland NVPH 63 uit 1899, beide van Mouchon

Dat was wel anders met degene die de platen graveerde. Dit was de niet alleen in Frankrijk, maar ook daarbuiten rijzende ster Louis-Eugène Mouchon (1843-1913). Dit was zijn eerste grote werk en in 1900 zou hij ook zijn eigen ontwerp maken: het Type Mouchon. In 1902 was hij eveneens betrokken bij een andere ikonische Franse serie, die tot in de jaren 30 door bleef lopen: La Semeuse (de Zaaister), een ontwerp van Oscar Roty. Mouchon had daarnaast opdrachten in heel West-Europa. In 1898 graveerde hij voor Portugal een serie met het portret van koning Carlos I, in 1884 voor België het portret van koning Leopold II en ten slotte in 1899 dat van de jonge koningin Wilhelmina, waarbij hij verantwoordelijk was voor zowel ontwerp als gravure van het portret zelf.

De serie Paix et Commerce had drie nieuwtjes, ten eerste dat er menselijke figuren ten voeten uit op stonden, ten tweede de eerste globe met herkenbare werelddelen en als laatste een klein detail: het waren de eerste postzegels waarop ontwerper en graveur onderin het zegelbeeld vermeld werden.

Al deze vreedzame bedoelde nieuwigheden gingen compleet voorbij aan de Indiase staten Alwar en Nawanagar, nieuw op het postzegeltoneel in 1877. Daarover de volgende keer.

 

*) Spanje spande de kroon met ruim 100 postzegels tussen 1850 en 1872.