1 augustus 1875 – Alfonso XII van Spanje

Standbeeld voor Alfonso XII in El Retiro in Madrid

Al sinds 1868 verkeerde Spanje in chaos. Sinds het gedwongen vertrek van Isabella II was er weinig nog goed gegaan. Na veel gedoe werd Amadeus van Savoye als koning aangesteld, maar die wist zich geen raad met de Spanjaarden, al bedoelde hij het goed. Don Carlos speelde zijn oude rechten weer uit en had flinke delen van Catalonië en Baskenland veroverd. Wie oh wie moest het oplossen? De Spaanse regering kwam met hangende pootjes terecht bij Isabella’s zoon, Alfonso, met volgnummer XII de opvolger van een lange rij. *)

Alfpnso XII (onbekende fotograaf)

Spanje Mi 146 (1875, ebay)

Alfonso werd geboren op 28 november 1857 in het koninklijk paleis van Madrid, als eerste overlevende zoon van Isabella II en haar man Francisco de Asis de Borbón. Vijf eerdere zoons en dochters werden dood geboren of stierven binnen enkele dagen, alleen zijn oudere zus Maria Isabella overleefde en zou tot 1931 leven. Na Alfonso volgden nog vijf kinderen, waarvan er drie voor hun volwassenheid stierven. **)

Alfonso’s opleiding was, zoals gebruikelijk bij potentiële opvolgers, gedegen. Toen in 1868 de revolutie uitbrak ging hij met zijn ouders mee naar Parijs en vervolgde daar, maar ook in Genève en Wenen, zijn opleiding. In 1874 schreef hij zich in op de militaire academie van Sandhurst in Engeland. Hij was zodoende de eerste troonopvolger die buiten Spanje opgeleid werd.

Dat hij troonopvolger zou zijn was nog wel even de vraag. De voorlopige regering heeft zijn naam nauwelijks overwogen en zocht naar een koning uit een ander huis dan van de Bourbons. Leopold van Hohenzollern was een kandidaat, maar onder druk van Frankrijk trok deze zich terug. Amadeus van Savoye was echter wel beschikbaar en een neutrale kandidaat. Na diens aftreden volgde een republikeinse staatsvorm, maar ook dit werkte niet. Alfonso zag het met lede ogen aan, wist zich gesteund door een groeiend aantal aanhangers, en kwam op 1 december 1874 met het door de Bourbon-gezinde politicus Antonio Cánovas del Castillo geschreven Manifest van Sandhurst, waarin de 17-jarige prins verklaarde de natie te willen dienen. Dit werd op 29 december gevolgd door een staatsgreep onder leiding van generaal Arsenio Martines Campos, waarmee Alfonso daadwerkelijk koning van Spanje werd.

Spanje Mi 157 (1876)

Spanje, verplichte toeslagzegel Mi 7 (1876)

De eerste jaren werden gebruikt om aan de chaos een einde te maken. In 1876 werd een nieuwe grondwet geïntroduceerd waarin onder andere de Cortes meer zeggenschap kreeg. Ook in dat jaar wist Alfonso de Carlisten onder de duim te krijgen en vrede met ze te sluiten. Hieraan en aan het beëindigen van de diverse opstanden van de afgelopen jaren, dankt hij zijn bijnaam De Vredestichter. Toch kreeg hij tweemaal te maken met mislukte moordaanslagen door anarchisten.

In 1885 kreeg Valencia te maken met een cholera-epidemie. Alfonso ging, tegen het advies van de regering in, poolshoogte nemen en verleende persoonlijk hulp in de stad. Toen hij, op last van de regering, teruggekeerd was in Madrid, werd hij met gejuich ontvangen, maar in de tussentijd had de koning iets veel ergers onder de leden gekregen. Op 25 november 1885, drie dagen voor zijn verjaardag, overleed de nog maar 27-jarige koning aan tuberculose.

Puerto Rico Mi 60 (1882)

Alfonso was twee keer getrouwd. Het eerste huwelijk in 1878 met Mercedes van Orléans duurde slechts vijf maanden, toen de koningin, net 18 jaar geworden, ziek werd en overleed. Eind 1879 trouwde hij met de 21-jarige Maria Christina van Oostenrijk. In 1880 en 1882 werden twee dochters geboren. Omdat Alfonso overleed tijdens de derde zwangerschap, werd zijn postuum (in mei 1886) geboren zoon Alfonso XIII de troonopvolger.

In de periode 1875 tot 1885 werd Alfonso XII op vrijwel alle postzegels van Spanje, Cuba, Puerto Rico en de Filippijnen afgebeeld. Net als in vroeger dagen werd een lopende frankeerserie al na enkele jaren vervangen, waarschijnlijk om fraude tegen te gaan. Een ander verschijnsel was de invoering van verplichte toeslagzegels met zijn portret. Deze toeslagzegels waren de eerste ter wereld en dienden de financiering van de binnenlandse oorlogsinspanningen. In 1898 gingen ze onder Alfonso XIII op herhaling voor de bekostiging van de Spaans-Amerikaanse oorlog.

Na 1885 verscheen Alfonso XII nog drie keer op een Spaanse postzegel, in 1961 zijn standbeeld in Madrid (foto boven), in 1978 zijn portret in de portrettenserie van Bourbonkoningen en in 1981 bij de 100ste verjaardag van de Spaanse advocatenbond.

Volgende keer gaan we 1876 in en maken kennis met de shah van Perzië.

 

 

*) Alfonso was een veelvoorkomende koningsnaam in het koninkrijk Asturië en later Castilië en/of León. Alfonso I leefde in het begin van de 8ste eeuw, Alfonso XI, tot 1874 de laatste koning van die naam, overleed in 1350.

**) Over een aantal van de kinderen van Isabella en Francisco bestaat twijfel of de laatste inderdaad de verwekker was. Hij zou immers homoseksueel zijn. De meer waarschijnlijke vader van Alfonso was dan ook Enrique Puigmoltó (1827-1900), een succesvol legerofficier en favoriet van Isabella.