8 mei 1872 – Amadeus van Spanje

Amadeo van Spanje (Luigi Montabone)

Chaos in Spanje, ik heb het er al vaker over gehad. Na een lange periode van meer dan 35 jaar was koningin Isabella II in 1868 van de troon gezet en in 1870 tekende ze formeel het document dat de abdicatie bevestigde. Maar wat moest het land nu? De regering was absoluut niet van plan van Spanje een republiek te maken, maar van het erfelijk koningschap wilden ze af. Dus werd het zoeken naar een soort van keurvorst: iemand van koninklijke bloede die na zijn dood (of het eerder verlopen van zijn houdbaarheidsdatum) ingeruild kon worden door een ander en dan bij voorkeur niet een van zijn kinderen.

Een van de eersten die gepolst werden was Leopold van Hohenzollern, een verwant van de Pruisische koning Wilhelm I, die enkele jaren later zou promoveren tot keizer van het Duitse Rijk. Zijn kanselier Otto von Bismarck vond het een goed plan, maar Napoleon III zag het als een bedreiging en drong erop aan dat Leopold teruggetrokken werd als kandidaat. Dit verzuurde de toch al wankele betrekkingen tussen Frankrijk en Duitsland zodanig dat er nog maar weinig voor nodig was om oorlog te veroorzaken.

Filippijnen Mi 41 (bron)

Het alternatief werd gevonden in Italië, dat weliswaar in 1861 de eenwording voltooid had, maar nog allesbehalve een belangrijke speler was op het Europese toneel. Bismarck en Napoleon III zouden er vrede mee gehad hebben, maar die hadden ondertussen heel wat anders aan hun hoofd, namelijk hun inderdaad uitgebroken onderlinge oorlog.

De kandidaat in kwestie was de 25-jarige tweede zoon van koning Victor Emanuel II, Amadeus Ferdinand Maria van Savoye. Deze was geboren op 30 mei 1845 in het koninklijk paleis in Turijn, sinds 1563 hoofdstad van het hertogdom Savoye en tot 1865 van heel Italïe. Hij was de jongere broer van kroonprins Umberto en de kans dat hij de troon van Italië zou erven was erg klein. Hij leefde dan ook het gebruikelijke leven van een koningszoon, beetje vechten, veel feesten, avontuurtjes, dat soort dingen. Hij was, om een soort backup te kunnen zijn voor zijn broer, in 1867 getrouwd met Maria Victoria dal Pozzo della Cisterna, weliswaar niet van koninklijken bloede, maar voldoende geaccepteerd in de familie. Het zou een vrij kort, maar relatief succesvol huwelijk worden.

In september 1870 werden de eerste contacten gelegd en Amadeus was niet bepaald genegen om het koningschap van Spanje te aanvaarden. Maar vaders wil is wet en Victor Emanuel droomde van de Italiaanse invloed in het westelijk deel van de het Middellandse Zeegebied, dus van weigeren kon geen sprake zijn. Wat Amadeus al verwacht had gebeurde: het werd een puinhoop.

Dat begon al voordat hij arriveerde bij zijn nieuwe onderdanen, waarvan er maar weinig waren die hem werkelijk steunden. De initiator van de revolutie van 1868 en tevens de grootste pleitbezorger van Amadeus als koning van Spanje, generaal Juan Prim, was kort voor zijn aankomst bij een nog altijd niet opgehelderde aanslag om het leven gekomen.

Spanje Mi 117

Hij schrok zich een hoedje toen hij in het enorme paleis in Madrid arriveerde en stond erop dat hij maar een beperkt deel ervan zou gebruiken en dat bovendien zijn gezin – er waren inmiddels twee kinderen geboren – bij hem zou blijven.

Amadeus was een harde werker en veel van zijn naaste medewerkers waren daarvan onder de indruk. Buiten die kleine kring werd er echter lacherig gedaan. De adel sprak over ‘de Italiaan’ en ‘koning Macaroni’, maar degenen die hem wel steunden bewonderden zijn ijver, zijn sobere levensstijl en zijn onbaatzuchtigheid. Toch ging dat uiteindelijk fout, want een deel van de problemen werd veroorzaakt door de Carlisten, die bij het verdwijnen van Isabella II van het toneel hun kans schoon zagen de eigen kandidaat maar weer eens met al te zachte dwang naar voren te brengen. Ook een harde kern van republikeinen liet zijn stem steeds vaker horen en vanaf Cuba kwamen er steeds meer geluiden dat daar de Spaanse invloed op het punt stond te breken.

In de loop van 1872 kwam de climax. In Baskenland en Catalonië grepen de Carlisten de macht, in de steden waren republikeinse rellen en uiteindelijk besloten de adviseurs van Amadeus dan maar dat hij het bevel moest geven erop te schieten. Dit ging de koning te ver en op 11 februari 1873 riep hij het parlement bijeen, verklaarde Spanje onregeerbaar en liep de zaal uit. Nog dezelfde avond werd Spanje een republiek. Die kon de problemen ook niet oplossen en eind 1874 werd Isabella’s zoon Alfonso van stal gehaald, die als Alfonso XII orde op zaken stelde.

Puerto Rico Mi 1

Nadat Amadeus in Italië teruggekeerd was bleef de weerslag van zijn onsuccesvolle regeerperiode drukken op het gezin. In 1876 overleed Maria Victoria als gevolg van de in Spanje ondervonden stress. In 1888 zou Amadeus hertrouwen met zijn oomzeggende nicht Maria Letitia Bonaparte. Lang zou hij niet van dit huwelijk kunnen genieten, op 18 januari 1890 stierf hij als gevolg van longontsteking. Hij was 44 jaar oud. Zijn broer Umberto, inmiddels alweer 12 jaar koning, zat aan zijn sterfbed.

Een van zijn drie zonen, Luigi Amadeo, verwierf faam als bergbeklimmer, poolreiziger en ontwikkelingswerker in Italiaans Somalië. Zijn dood in 1933 werd groots herdacht, onder andere met postzegels in Eritrea en Somalië.

Alsof men wist wat er zou gebeuren verschenen de eerste zegels met het portret van Amadeus in mei 1872 op de Filippijnen, ver weg van het gewoel, maar daarom waarschijnlijk niet veel rustiger. Spanje volgde pas in oktober en had nog een uitgifte in 1873, evenals Cuba, dat met ingang van dat jaar losgetrokken was van Puerto Rico. Deze laatste kolonie gaf pas in juli 1873 zegels uit met portret van Amadeus, Cubaanse zegels met ‘geschreven’ opdruk om ze te kunnen identificeren als van het eiland.

Daar bleef het ook bij, zelfs Spanje wilde hem niet meer eren op een postzegel, wat in 2014 met zijn beschermheer Juan Prim wel gebeurde.

Volgende keer kersenbloesem uit Japan.