14 April 1866 *) – Abraham Lincoln

Eerste bekende foto van Lincoln, ca 1860

Er wordt soms druk gespeculeerd in postzegelland wat de eerste herdenkingspostzegel is geweest. Sommigen noemen het portret van prins Edward van Engeland in New Brunswick in 1860, omdat hij in dat jaar Canada bezocht, anderen wijzen fijntjes op een in 1871 uitgegeven locomotiefje in Peru, die voor de 20ste verjaardag van de lokale spoorwegen zou zijn. Inderdaad, de vermelding van het begin- en eindpunt van het lijntje, Chorrillos, een wijk van Lima, en Callao, de belangrijke havenstad, maken het een verdacht goede kandidaat. Maar misschien een betere keuze is de Amerikaanse 15 cents zegel met het portret van de een jaar eerder vermoorde president Lincoln.

VS Mi 657 uit 1954

Ja het was een zwarte dag in de Amerikaanse geschiedenis, Goede Vrijdag 14 april 1865. Vijf dagen eerder, Palmzondag 9 april 1865, werd de laatste slag van de Amerikaanse Burgeroorlog uitgevochten bij de Appomattox Courthouse, middenin de staat Virginia. De verliezende generaal Robert E. Lee gaf zich na de slag over aan zijn tegenstander Ulysses S. Grant, waarmee de oorlog tot een einde was gekomen na vier jaar felle strijd. De Verenigde Staten konden de wonden likken en de president, Abraham Lincoln, had wat te vieren.

Lincoln werd op 12 februari 1809 geboren in het plaatsje Hodgenville in Kentucky, zo’n 200 kilometer van het Fairview waar Jefferson Davis een jaar eerder het levenslicht zag. Abraham’s grootvader, ook Abraham geheten, was een landeigenaar die in 1780 van Virginia naar Kentucky verhuisd was, maar hij stamde op zijn beurt uit Pennsylvania en daarvoor hadden de Lincolns zich gevestigd in het in 1635 gestichte Hingham in Massachusetts. De puriteinse wever Samuel (en iets eerder zijn broer Thomas), was een van de vele immigranten die uit het in Norfolk gelegen plaatsje Hingham kwamen, waarschijnlijk als religieuze vluchtelingen, puriteinen waren in die dagen nog niet erg geliefd in Engeland. Vóór Samuel en Thomas zijn de Lincolns nog generaties lang terug te vinden in Norfolk, voordat het spoor rond 1400 doodloopt bij een zekere Adam de Lincoln.

Rwanda Mi 97 uit 1965

Op 7-jarige leeftijd verhuisde Abe met zijn ouders, broer en zus naar Indiana, dat in december van dat jaar 1816 de 19e staat van de Verenigde Staten werd. De familie zou tot 1830 in Indiana blijven en verhuisde toen naar Illinois, waar Abraham zijn vader hielp een nieuwe boerderij op te zetten en allerlei baantjes uitvoerde voor hij in 1834 jurist werd. Een bijzondere, dat wel, want een schoolopleiding had de jongeman niet genoten en alle kennis kwam uit de boekenkast van het gezin. Intelligent was hij dan ook zeker.

Suriname NVPH 424 uit 1965

Nadat hij een aantal dames het hof had gemaakt kwam het huwelijk van de inmiddels 33-jarige plattelandsjurist op 4 november 1842. De uitverkorene was Mary Todd, met wie hij vier zoons kreeg, waarvan er slechts één, de latere minister van oorlog Robert Todd Lincoln, de volwassen leeftijd bereikte. Mary kwam ook uit Kentucky. Saillant detail was dat haar (half)broers in de Burgeroorlog alle aan de kant van de Confederatie stonden.

In dezelfde periode ging Lincoln, op aanraden van zijn nieuwe echtgenote, ook de politiek in. Hij koos voor de Whigs, die met name stonden voor een door de overheid gestimuleerde markteconomie, in tegenstelling tot de Democraten die achter de landeigenaren en plantagehouders stonden. De president namens de Whigs was in die dagen John Tyler, die het ambt van William Harrison, overleden in de eerste maand van zijn presidentschap, overgenomen had. Tyler was echter uit de partij gegooid en de nieuwe Whig-kandidaat werd Henry Clay, een gelouterd politicus, die twee maal vergeefs een gooi deed naar het Witte Huis. Lincoln werd goed bevriend met Clay en voerde in 1844 campagne voor hem, maar de Democraat James K. Polk werd de nieuwe president.

De partij begon echter steeds meer scheuren te vertonen. Oud-generaal Zachary Taylor wist zijn nominatie in 1848 nog wel waar te maken, maar hij was wel de laatste Whig-president, want daarna viel de partij uiteen om een issue dat meer en meer ging spelen: de legitimiteit van slavernij. Gevolg was dat in 1854 de Republikeinse Partij werd opgericht, met naast het oude economische gedachtegoed een sterke voorkeur van de afschaffing van de slavernij. Lincoln, die van huis uit tegen het houden van slaven was, werd één van de kaderleden. In een speech in Peora, Illinois, later dat jaar, zette hij zijn argumenten tegen slavernij voor het eerst in het openbaar uiteen.

Togo Mi 374 uit 1963 herdenkt de afschaffing van de slavernij

De presidentsverkiezingen van 1856 werden een harde strijd tussen voor- en tegenstanders van de slavernij. De gematigde Democraat James Buchanan won uiteindelijk, maar zijn presidentschap werd een nachtmerrie, omdat de discussie binnen de partij steeds heftiger en furieuzer werd en hij zich niet wilde vervreemden van kiezers met welke mening ook. Dat Lincoln in 1860 dan ook met gemak won lag in het bijzonder aan de verdeeldheid van de tegenstanders. Kort na de verkiezing van de 16e president gooide de staat South Carolina de lont in het kruitvat en scheidde zich formeel af. In februari 1861, nog voor de inhuldiging van Lincoln, waren de Geconfedereerde Staten van Amerika geboren. Later dat voorjaar brak de Burgeroorlog uit.

Na een aanvankelijk gelijke strijd werd het in 1863 duidelijk dat de legers van George G. Meade uit het industriële noorden beter voor de dag kwamen dan de zuidelijke van Robert E. Lee, die op zich een betere tacticus was. In de Slag bij Gettysburg werd het voordeel van het noorden duidelijk, in deze slag, die begin juli geleverd werd, kwam de opmars van de zuidelijke legers definitief tot staan.

Lincoln tijdens de Gettysburg Address (Honduras Mi 570 uit 1959)

In de tussentijd was Lincoln begonnen zijn belangrijkste agendapunt uit te rollen: de emancipatie van de slaven: op 1 januari 1863 vaardigde hij een proclamatie uit waarin gesteld werd dat in de nabije toekomst de slavernij verleden tijd zou zijn. In november 1863 hield Lincoln zijn beroemde Gettysburg Address waarin hij zijn toekomstvisie van de Unie uiteenzette en daarin kwam ook het einde van de slavernij ter sprake. Vanaf 1864 pasten de staten Maryland en Missouri als eerste hun wetgeving aan en andere staten volgden al gauw.

John Wilkes Booth in 1865

Eind 1863 stond Lincoln op het hoogtepunt van zijn populariteit en in 1864 wist hij met gemak de nominatie voor een tweede termijn in de wacht te slepen. Vanwege de oorlog was een tijdelijke partij opgericht, bestaande uit Republikeinen, noordelijke Democraten, zoals toekomstig (vice-)president Andrew Johnson, en wat voormalige Whigs uit het zuiden, die tegen het uiteenvallen van de Verenigde Staten waren. De National Union Party won met groot gemak de verkiezingen en op 4 maart 1865 werd Abraham Lincoln voor de tweede maal ingehuldigd.

Op vrijdagavond 14 april 1865 besloot Lincoln, samen met zijn vrouw, vice-president Johnson en enkele anderen het toneelstuk Our American Cousin in het Ford’s Theatre in Washington bij te wonen. Eén van de acteurs in dienst van de schouwburg, een zekere John Wilkes Booth, een verklaard aanhanger van de Confederatie en dus vijand van Lincoln, hoorde dit en wist dat het moment gekomen was om met de president af te rekenen. Hij volgde hem ent al een tijdje en had in 1864 het plan opgevat om hem te ontvoeren, wat niet gelukt was. Maar op deze vrijdagavond kwam alles bij elkaar. Hij had een klein clubje samenzweerders opgetrommeld en de taken verdeeld, Booth zou Lincoln vermoorden, Lewis Powell zou minister van buitenlandse zaken William H. Seward thuis opzoeken en doden, een poging die verijdeld werd, en George Atzerodt, een Duitse immigrant, moest zich ontfermen over Andrew Johnson. Hij kreeg echter op het laatste moment spijt en wist de trekker niet meer over te halen. De vierde samenzweerder was David Herold, die de aftocht moest dekken van de drie moordenaars.

De moord op Lincoln

Uiteindelijk wist Booth als enige te slagen in zijn plan: hij drong de loge in en schoot Lincoln in het achterhoofd. De president zou hieraan de volgende ochtend om 7:22 overlijden, 56 jaar oud. Na de aanslag wist Booth te paard naar Maryland en later Virginia te ontkomen. Hij werd uiteindelijk op 26 april opgespoord, maar een poging om hem levend in handen te krijgen mislukte. Zijn medesamenzweerders werden alle gearresteerd en ter dood veroordeeld. Het vonnis werd op 7 juli uitgevoerd.

Abraham Lincoln is, na Washington en Franklin, het vaakst afgebeeld op Amerikaanse postzegels. Dat begon in april of juni 1866. Deze zegel was eigenlijk een onderdeel van de in 1861 begonnen serie presidentsportretten.

De eerste Lincolnzegel uit 1866, VS Mi 22

Tot 1909 waren het steeds portretten in een langlopende serie, maar in dat jaar werd de 100ste geboortedag van Lincoln gevierd. In 1940 kwam er een postzegel voor de 75ste verjaardag van de afschaffing van de slavernij, in 1948 voor de 85ste verjaardag van de Gettysburg Address. In 1958 werden de Lincoln-Douglas debatten herdacht (Stephen A. Douglas was tegenstander namens de Democraten in de verkiezingen van 1860), in 1959 was het de beurt aan Lincoln’s 150ste geboortedag en in 2009 de 200ste. De laatste zegel was in 2016, een zelfklevende replica van de zegel uit 1866.

Uiteraard is, in 1927, Lincoln samen met George Washington, Theodore Roosevelt en Thomas Jefferson uitgehouwen in Mount Rushmore. Vijf jaar eerder werd in Washington het Lincoln Memorial ‘onthuld’.

In de serie Gekroonde Hoofden in 1866 gaan we volgende keer naar Brazilië.

 

 

*) Verschillende bronnen geven verschillende data. De Michelcatalogus geeft 17 juni als datum, www.mysticstamp.com 14 april en een derde bron meldt 21 april.