Het wapen van Ecuador, onveranderd sinds 1860

Hoewel de wapens van vele Zuid- en Midden-Amerikaanse landen allerlei elementen delen, zijn er ook buitenbeentjes. Zoals Ecuador bijvoorbeeld. Het wapen van dit land heeft allerlei nieuwe elementen: je vind er een roedenbundel op (de zgn. fasces), een condor, de berg Chimborazo, een rivier en een schip, beide Guayas geheten en de sterrenbeelden Ram, Stier, Tweelingen en Kreeft. Voor elke thematische verzamelaar wat wils…

De fasces

“Geus”, een allegorie op de Bataafse Republiek door Dirk Langendijk (1796)

Nee, heel nieuw was het niet, wat Benito Mussolini bedacht met het symbool voor zijn fascistische beweging. Weliswaar greep hij terug naar de symboliek van het Romeinse Rijk en dat sloot aan bij wat hij wilde bereiken met Italië: de terugkeer naar de (vermeende) grootsheid van weleer. Maar aan het einde van de 18e eeuw waren bijvoorbeeld republikeinse Fransen en Fransgezinden zoals de Patriotten in onze Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden al met de Romeinse roedenbundel aan de haal gegaan.

Zoals al aangehaald werd de fasces een symbool van het Romeinse Rijk, maar het was al eerder ontstaan in Etrurië, het gebied in Midden-Italïë waaruit het Romeinse Rijk voortgekomen is. De Etruriërs hadden op hun beurt waarschijnlijk voorbeelden genomen uit het oostelijke Middellandse Zeegebied.

Het grootzegel van de Amerikaanse Senaat, met onderin twee gekruiste fasces

In de Romeinse Republiek werd de fasces een symbool van de macht om over leven en dood te beschikken. Dit was in principe de taak van de hoogste magistraat (de dictator), die 24 ambtenaren (lictores) aan zijn zijde had om zijn besluiten uit te kunnen dragen. Zij droegen de fasces, een bundel roeden uit berkenhout, bijeengebonden door (rode) linten en met in het midden een bijl. Stond de bijl naar boven dan was dit een goed teken: de dictator had gunstig beslist. Droegen de lictores de bijl naar beneden, dan betekende dit een veroordeling, meestal tot de dood.

Italie Mi 433 uit 1932 bij de 10e verjaardag van de Mars op Rome met twee fasces en het fascistische landswapen linksboven

Wat later werd de fasces een symbool voor het gezegde ‘eendracht maakt macht’ en daardoor werd vanaf het einde van de 18e eeuw de roedenbundel weer van stal gehaald en bevindt zich tot op de dag van vandaag in en om wapenschilden, zoals dat van de Amerikaanse senaat en dus dat van Ecuador. Anders dan de swastika, van oorsprong een Zuid-Aziatisch (met name Indiaas) religieus symbool, wist de fasces te overleven na de Tweede Wereldoorlog, vermoedelijk omdat het fascisme van oorsprong ‘slechts’ een extreem-nationalistische machtsbeweging was (“een sterk Italië onder een sterke leider”), terwijl de swastika vrijwel meteen geassocieerd werd (en wordt) met de racistische grondbeginselen van de Duitse Nazipartij.

De condor

De Andescondor, met Latijnse naam Vultur gryphus, leeft, zoals zijn naam al doet vermoeden, in de Andes. Hij is familie van de gieren en komt in het Andes-gebergte voor van Ecuador tot in Patagonië, Er leeft nog een redelijk aantal condors, maar het aantal neemt echter wel af, zodat de condor tot de beschermde vogelsoorten is gaan horen.

De condor komt, als wapendrager, voor op de wapens van Venezuela, Colombia, Ecuador en Bolivia. Ecuador was echter de eerste die het dier op een postzegel toonde. Later in het jaar zou Colombia, dat al sinds 1859 postzegels uitgaf, volgen en in 1867 prijkte de condor op de eerste Boliviaanse zegels.

De condor is ook veel bezongen, een beroemde versie van het lied El Condor Pasa kennen we van Simon & Garfunkel.

De vulkaan Chimborazo

De Chimborazo moet wel haast de Heilige Berg van Ecuador zijn. Waar de naam vandaan komt is etymologisch niet duidelijk, ‘razo’ verwijst weliswaar naar ijs of sneeuw, maar Chimbo kan uit allerlei indianentalen verbasterd zijn en afhankelijk hoe je het interpreteert kan het over een vrouw, een goddelijke troon of gewoon een berg gaan.

Het is een van de hogere pieken van de Andes met zijn ruim 6300 meter. Als je heel letterlijk vanaf het middelpunt van de aarde gaat meten in plaats vanaf zeeniveau is het zelfs de hoogste berg op aarde, omdat deze zo dicht bij de evenaar – op S 01° 28’ – ligt, waar de afstand tot het middelpunt het grootst is. Zo rekenend is de Chimborazo 2 kilometer hoger dan de Mount Everest!

De Chimborazo is een dode vulkaan. Wanneer de laatste uitbarsting was is nooit vastgelegd, maar het moet ergens tussen het jaar 400 en 700 geweest zijn. Er is dus wat dat betreft geen legendevorming over de berg die als een reusachtige puist met zijn eeuwige ijskap over Ecuador waakt.

Het Ecuadoriaanse schoolschip Guayas op Sail 2015 (eigen foto)

Hoewel de berg er goed beklimbaar uitziet duurde het tot 1880 voor de Engelse klimmer Edward Whymper als eerste de top bereikte, daarvoor, in 1802, had de bekende Duitse natuuronderzoeker Alexander von Humboldt het ook al eens geprobeerd, maar hij strandde op een kleine 5900 meter en moest terugkeren wegens hoogteziekte. De berg wordt inmiddels vaak beklommen, maar vrijwel altijd aan de westkant. Van de klimroute aan de oostkant wordt maar zelden gebruik gemaakt, zo duurde het maar liefst 27 jaar voor Ecuadoriaanse klimmers in 2003 aan die kant een tot dan toe verloren gewaand vliegtuig met 59 passagiers en bemanningsleden ontdekten, dat in 1976 van de radar verdwenen was.

De Guayas

Waar de Chimborazo een indrukwekkende berg is, is de erop ontspringende Guayas een voor Ecuadoriaanse begrippen indrukwekkende rivier. Ze meet slechts 389 kilometer maar is toch de langste rivier in Zuid-Amerika die in de Stille Oceaan uitmondt. De provincie Guayas en de grootste stad van het land, havenstad Guayaquil, zijn beide naar de rivier genoemd, net als het schip dat ook op het wapenschild staat. Dit werd in 1841 gebouwd in Guayaquil als een rivierstomer. Om heraldieke redenen heeft het schip geen mast maar in plaats daarvan een caduceus, symbool van handel en nijverheid. De huidige Guayas, een driemaster-schoolschip uit 1976, was te gast op Sail 2015.

Ram, Stier, Tweelingen en Kreeft

De eerste zegel van Ecuador, ook hier weer een echte, merk op dat het kader weer gekopieerd is van de Franse Ceres-zegels

Hoewel ze niet op de postzegel staan (daarvoor zijn ze te klein) staan er in een band boven de Chimborazo en gegroepeerd om een zon een viertal sterrenbeelden, dit zijn de Ram, de Stier, de Tweelingen en de Kreeft, samen de periode van 20 maart tot 20 juli omspannend, daarmee de duur van de Maartrevolutie van 1845 symboliserend. Tijdens deze revolutie werd de zittende president Juan José Flores afgezet. Flores was in 1830 als eerste president gekozen na de afscheiding van Colombia en geldt nog steeds als stichter van de republiek. In 1834 eindigde zijn ambtsperiode en hij werd opgevolgd door de liberaal Vicente Rocafuerte, die op zijn beurt in 1839 weer werd opgevolgd door Flores. De tweede ambtsperiode liep een stuk minder dan de eerste: vanaf 1842 begon Flores steeds dictatorialere trekjes te vertonen en dat was zeer tegen de zin van Rocafuerte en zijn partijgenoot Vicente Ramón Roca, die na de revolutie de nieuwe president zou worden. Op 6 maart 1845 begon er een door de liberalen aangestichte opstand onder de havenwerkers in Guayaquil en deze breidde zich al gauw over hat land uit. Op 17 juni eindigde de revolutie officieel en Flores nam de wijk naar Spanje. Na een mislukte poging tot een vanuit Spanje geregisseerde tegenstaatsgreep keerde hij in 1857 terug en trad enige jaren later in dienst van de conservatieve president Gabriel García Moreno. Opmerkelijk is dat zowel Flores als zijn politieke tegenstander Rocafuerte in 1892 en 1894 geëerd werden met series postzegels.

Tot 1900 toonde het merendeel van de postzegels het wapen van Ecuador, daarna kregen andere onderwerpen als staatslieden en stadsbeelden van Quito en Guayaquil de overhand.

Zon en sterren hebben we al vaker gezien, maar de maan zien we in 1865 pas voor het eerst. Daarover de volgende keer.

De vlag van de Qing-dynastie tussen 1889 en 1912

Chinezen en draken zijn, anders dan in onze cultuur, onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wij zien ze als vuurspuwende monsters (zie maar eens het verhaal van St. Joris), in China brengen ze juist geluk en voorspoed. En dat is al millennia lang zo: de eerste drakenafbeeldingen, voor zover bekend, zijn 6000 à 7000 jaar oud en komen van de Yangshao-cultuur, die in het stroomgebied van de Gele Rivier leefden. Ook deze oerchinezen geloofden al dat ze van draken afstamden, zoals het Chinese geloof wil en net zoals westerse koningen en keizers door een godheid worden gestuurd komen de Chinese keizers met een rechtstreeks mandaat van de Draak.

Een westerse – slechte – draak op het Bevrijdingszegel uit 1945 (NVPH 443)

Het was dan ook logisch dat de Draak in de Chinese astrologie een rol zou gaan spelen. De Chinese astrologische kalender werd ontwikkeld tijdens de Zhou-dynastie, hoewel daar nog niet de dieren in werden genoemd zoals dat nu het geval is, dat zou pas tijdens de Han-dynastie (tussen de 2e eeuw vóór en de 2e eeuw na Chr.) gebeurd zijn, min of meer om een herkenbare benaming te vinden voor de twaalf delen van de dag. Zo ging men de periode van 23:00 tot 1:00 de tijd van de Rat noemen, omdat die rond die tijd het actiefste voedsel zoeken. De volgende 2 uur was de Os aan de beurt en van 7:00 tot 9:00 de Draak, die de eigenschap had voor vruchtbare ochtendregen te zorgen. Wat later werd aan de Draak de dinsdag toegekend en dit alles werd nog verder uitgewerkt tot een kalender met een cyclus van 12 jaar: 2017 is het Jaar van de Haan en 2012 was het Jaar van de Draak. Dat moet een gelukkig jaar geweest zijn.

VR China Mi 4330 uit het Jaar van de Draak 2012

Er is, naast de wat meer plastische toekenning van een volgorde ook een fabel, die het ontstaan van de Chinese zodiak verklaart: op zekere dag hebben de dieren van het dierenrijk allemaal een afspraak bij de Jadekeizer, maar daarvoor moet wel een rivier overgezwommen worden, waarbij de aankomst zal bepalen welke rangorde aangehouden zal worden in de twaalfjarencyclus. De rat en de kat, van nature geen goede zwemmers, besloten op de rug van de goedmoedige os te klimmen. De lepe rat wilde echter als eerste aankomen en duwde de kat van de rug van de os en aan de overkant sprong hij er zo vlug als hij kon af. De Rat is zodoende de eerste in de jarencyclus en de Os komt tweede. De sterke Tijger kwam op plek 3, het Konijn, die gebruik maakte van de stenen in de rivier en bij gebrek daaraan een stuk drijfhout als vierde. De Jadekeizer had eigenlijk de Draak wel als eerste verwacht, maar die verklaarde, als vijfde aangekomen, dat hij nog werk te doen had: regen maken voor de boeren om hun land goed te kunnen bewerken. Bovendien hielp hij het uitgeputte Konijn bij het betreden van de wal. De Slang maakte gebruik van het Paard en toen die bemerkte dat er een ongewenste meereiziger was schrok die zo dat de Slang daar misbruik van kon maken en als zesde aantikken, daarna het Paard op 7. Geit, Aap en Haan werkten samen om aan de overkant te komen met behulp van een vlot. Op nummer 11 kwam de Hond, hoewel de beste zwemmer vond hij het zo leuk om in het water te spelen dat hij vergat naar de overkant te gaan. Het Varken ten slotte kreeg onderweg honger en na het nuttigen van een maaltijd viel het dier in slaap en was nog net op tijd om aan te sluiten in de Chinese dierenriem. En de kat? Die was verdronken en daarom verklaart dat waarom katten eeuwig op ratten zullen jagen! Overigens wordt in landen als Vietnam de Kat wel erkend en is daar gelijk aan het Konijn.

Shanghai Mi 11, een échte, want de Shanghaizegels zijn rijkelijk vervalst!

Zowel China in 1878 als Japan in 1871 toonden draken op hun eerste zegels, maar een moest de eerste zijn en dat was Shanghai, dat, 13 jaar voordat de rest van het keizerrijk er aan toe was, met postzegels begon, daarmee aantonend dat het toen al de toonaangevende havenstad van Oost-Azië was. Tot 1889 waren de eerste 85 zegels, al of niet overdrukt, van een draak voorzien, en dat is tweederde van het totaal, de laatste Shanghai-uitgifte was in 1897. Het overgrote deel werd gebruikt in de buitenlandse handelskantoren die vanaf 1843 in de stad gevestigd waren. De munteenheid die vermeld wordt is de Candareen, die ook in het keizerrijk gebruikt werd, in 1889 hernoemd naar de Fen (verengelst tot Cent).

De Chinese draak op postzegels kwam in de 20ste eeuw nog maar weinig voor. Pas in 1976 werd voor het eerst een postzegel uitgegeven voor het Jaar van de Draak, in Hong-Kong. In 1988 kwamen de Volksrepubliek China en Macao erbij, in 2000 sloten ongeveer 40 landen zich aan en in 2012 was het aantal ongeveer net zo groot. Het is inmiddels in diverse landen een goed gebruik om het Chinese Nieuwjaar met postzegels te vieren.

In 1922 nam Mussolini de macht over in Italië en de ‘fasces’ was zijn symbool. In 1865 verscheen de aloude Romeinse roedenbundel echter al op een postzegel. Daarover de volgende keer.

De eerste zegel van Soruth

Voor de volgende aflevering van Zegelgek’s avonturen moeten we naar het uiterste westen van India, naar de deelstaat Gujarat. Een derde deel van Gujarat wordt gevormd door een schepvormig schiereiland, dat de Saurashtra heet. De Britten noemden het Soruth. Het was de lokale nawab die hier als eerste in Brits-Indië een eigen postdienst startte. Velen zouden hem volgen.

Mohammad Mahabat Khanji II (1838-1882) was een door de Britten aangestelde onderkoning (nawab) van Junagadh, een naar verhouding kleine stad (320.000 inwoners) midden op Saurashtra. Een door de Britten erkende nawab kon in zijn gebied vrij veel macht uitoefenen en de staat inrichten naar eigen inzicht, zolang het belang van de Raj in Calcutta (tegenwoordig Kolkata) maar niet geschaad werd.

Mohammad Mahabat Khanji II (bron)

Mohammad was nawab geworden in 1851, toen het bestuur India nog geregeld werd door de British East India Company. Deze kwijnende organisatie zou nog tot 1874 bestaan, maar een grote opstand in 1857 maakte dat de regering in Londen de BEIC buitenspel zette en zelf de touwtjes in handen ging nemen. Mohammad bleef aan in Junagadh tot zijn dood en zorgde dat de zaken in zijn rijkje goed geregeld werden.

In 1863 besloot hij een postdienst te introduceren om dienstberichten te kunnen zenden naar en ontvangen van zijn ondergeschikten in de ‘mahals’ (districten). In november 1864 kwamen er postzegels uit, zwarte, platliggende rechthoekjes met de tekst in Hindi: ‘Saurashtra Dak Samvat 1921’. Dak betekent post en Samvat staat voor de ter plaatste gebruikte kalender, de Vikram Samvat, die ‘uitgevonden’ zou zijn door koning Vikramaditya van Ujjain en telt vanaf 58 v.Chr. De kalender, die in Gujarat (maar ook in Nepal) nog steeds naast de gewone kalender gebruikt wordt, zit nu in het jaar 2074. De plakwaarde van de zegel was 1 Anna.

Soruth zou in totaal 30 zegels uitbrengen tot 1949 toen alle lokale postdiensten opgeheven werden en opgingen in de Indiase post. Tot 1923 waren het alleen teksten, daarna verscheen eerst het portret van de toen dienstdoende nawab en later een bescheiden serie met symbolen, landschappen en nogmaals de nawab.

Voor 1870 hadden Kashmir en Haiderabad het voorbeeld van Soruth gevolgd. Vooral Kashmir is een grote uitdaging om te verzamelen en uitsluitend geschikt voor doorgewinterde specialisten!

Draken horen bij China en Japan. Volgende keer breng ik een bezoek aan Shanghai.

 

Voornaamste bron: http://junagadhgirnar.com/9-junagadh-stamps/