8 mei 1864 – De ratelslang en de cactus

Het huidige wapen van Mexico, in wezen niet anders dan in 1821

1864 was de voorlopige afsluiting van een roerige periode in Mexico. Het land had zich in 1821 na een elf jaar durende onafhankelijkheidsoorlog definitief vrijgevochten van de Spaanse overheersing en een instabiel keizerrijk werd gesticht onder Agustín de Iturbide. Deze had, ondanks zijn rol in de oorlog, weinig steun onder de bevolking en al in 1823 moest de keizer zijn heil in Europa gaan zoeken en werd Mexico een republiek: van 1824 tot 1835 een federale, tot 1846 een centralistische en vervolgens weer een federale republiek.

In 1857 kwam de liberaal Benito Juarez aan de macht en hij was een man van daden, hij vond dat Mexico maar even een tijdje geen rente op Europese leningen moest betalen, zodat het land economisch kon groeien, maar daar was Mexico’s grootste financier, de Franse keizer Napoleon III, het niet helemaal mee eens en hij besloot, gesteund door Engeland en Spanje en handig gebruik makend van de Amerikaanse Burgeroorlog, een legereenheid naar havenstad Veracruz te sturen om Juarez de rentebetalingen te laten hervatten. In 1863 hadden de Franse troepen de Mexicaanse op de knieën en Napoleon installeerde Maximiliaan van Habsburg-Lotharingen, jongere broer van keizer Franz-Joseph, op de troon als keizer. In april 1864 vertrok hij uit Triest, waar in de buurt hij het kasteeltje Miramare bewoonde en op 21 mei landde hij in Veracruz, waar hij een koele ontvangst kreeg, de stad was immers op de hand van Juarez.

Mexico Mi 19 (bron)

Na een regering van ruim drie jaar werd de keizer afgezet door Juarez, die zich intussen gesteund wist door de Verenigde Staten, waar in 1865 de Burgeroorlog beëindigd was. In plaats van hem naar Europa terug te sturen kwam hij als een regelrechte verrader voor het vuurpeloton.

Nog tijdens zijn reis naar Mexico kwamen postzegels uit met het wapen van Mexico, het eerste nieuwe ontwerp na 8 jaar en 32 zegels met het portret van Miguel Hidalgo.

Mexico Mi 24 uit 1865 (bron)

Het wapen van Mexico laat een adelaar zien die in zijn bek een spartelende slang heeft. Het beest staat op een cactus. Dit alles grijpt terug op stichting van Mexico-Stad door de Azteken. De eerste stad, Tenochtitlan. werd op een eilandje gebouwd in een van de meren in de Mexicaanse Vallei. Het was de Aztekengod Huitzilopochtli die de plaats aanwees. De adelaar – na diepgaand onderzoek bleek het een vaker in Mexico voorkomende valkensoort te zijn – staat symbool voor Huitzilopochtli. De slang staat voor een andere Azteekse godheid, Quetzalcoatl. Dat de slang, in nieuwere versies een ratelslang, in de bek van de adelaar zit heeft te maken met een verkeerde vertaling van oude geschriften en in plaats van de symbolisering van een godheid staat het nu voor het kwaad, dat door de ‘goede’ adelaar uitgeroeid moet worden. De cactus tenslotte, identificeerbaar als de welbekende en veelvoorkomende schijfcactus, staat voor het eiland Tenochtitlan.

Het wapen heeft, sinds de herintroductie in 1821 door keizer Agustin Iturbide, vele gedaanteveranderingen ondergaan, maar de basis is dezelfde gebleven. In de tijd van keizer Maximiliaan wordt het wapen ondersteund door phoenixen en bekroond door de keizerskroon.

Het wapen van Mexico is al met al niet vaak op postzegels verschenen. Er waren in de 19e eeuw maar een paar series, daarna een enkele zegel als onderdeel van een serie met meerdere onderwerpen en na de jaren 30 droogt het zelfs vrijwel helemaal op.

Volgende keer een biografie van een al gestorven koning.