1 juli 1862 – Luís I van Portugal

Koning Luis I van Portugal (Augusto Bobone, detail)

Koning Pedro V van Portugal overleed, net 24 jaar oud, op 11 november 1861 aan tyfus of cholera, samen met zijn broers Fernando en João. Hij was op 16-jarige leeftijd op de troon gekomen bij het overlijden van Maria II. Pedro, die ondanks zijn jonge leeftijd al drie jaar weduwnaar was, had geen kinderen, dus de troon ging over naar zijn jongere broer Luis.

Luis was net 23 geworden en had het geluk niet ziek te worden in die zwarte novembermaand van 1861. Hij was niet bepaald voorbereid op het koningschap en straalde dat ook uit. Hij was veel liever met zijn passies muziek, poëzie en wetenschap, met name oceanografie, bezig dan met leiding te geven aan het land. Geen wonder dat het Portugal niet voor de wind ging: de koning versleet in 28 jaar 16 eerste ministers die afwisselend conservatief liberaal en gematigd hervormingsgezind waren en waarmee het land geen stap vooruitgang boekte. Bij Luis’ overlijden was de schatkist dan ook leeg.

De eerste zegels met portret van Luis I (Mi 12-14)

Luis werd op 31 oktober 1838 geboren op het Palacio das Necessidades, een voormalig klooster in Lissabon. Hij was na Pedro de tweede zoon van koningin Maria II en Ferdinand van Saksen-Coburg-Gotha-Koháry, uit de schatrijke Oostenrijkse tak van de Coburgs. Als tweede zoon kreeg hij dezelfde opleiding als Pedro, maar waar de eerste koning moest worden, werd Luis geacht het leger in te gaan. Nog maar 8 jaar oud werd hij aangesteld bij het arsenaal van de Portugese marine en maakte een geslaagde carrière door tot hij in 1857 de Pedro Nunes onder commando kreeg.

Op 11 november 1861 werd hij koning van Portugal, de kroning vond plaats op 22 december. Luis was toen nog ongetrouwd, maar ook dat veranderde snel, 9 maanden later vond zijn huwelijk plaats met Maria Pia van Savoye, dochter van de kersverse Italiaanse koning Victor Emanuel II. Zij was toen 14… Zij zouden twee kinderen krijgen, de latere troonopvolger Carlos, en Afonso, die hertog van Porto werd en in 1920 te Napels, waar hij met Maria Pia in ballingschap was gegaan, overleed. Voor zover bekend was het een vrij goed huwelijk, waarin de koningin uitblonk door haar hulp aan de armen, maar ook door haar grote persoonlijke uitgaven uit de schatkist. De oppositie die daar vragen over stelde kreeg te horen: “Als je een koningin wilt moet je er ook voor betalen.” Dit soort uitspraken waren natuurlijk koren op de molen van de republikeinen, die zich vanaf 1880 steeds sterker begonnen te roeren.

Mi 80 met PROVISORIO opdruk

Mi 57 met sterdoorslag bedoeld voor telegrammen

Luis ondertussen moest dus het land bij elkaar houden, maar de wijze waarop hij dat deed was weinig effectief. In 1867 brak er al een opstand uit toen de regering een belasting op consumptiegoederen wilde instellen (een soort BTW) en de regering haalde bakzeil. In 1870 was er een conservatieve staatsgreep die later dat jaar door een tegencoup teniet werd gedaan, wat de politieke stabiliteit natuurlijk niet ten goede kwam. In zijn nadagen kreeg hij te maken met de Portugese belangen bij de verdeling van Afrika: de Portugezen wilden op de Conferentie van Berlijn een verbinding over land tussen Angola en Mozambique in de wacht slepen, maar de Engelsen waren daar mordicus tegen en scheepten Portugal in 1890 met een ultimatum op, toen ze daar werk van wilden maken. Die brand moest geblust worden door de inmiddels aangetreden koning Carlos. Luis was immers plotseling overleden op het zomerverblijf Cascais, op 19 oktober 1889, net geen 51 jaar oud. Zijn echtgenote zou hem 22 jaar overleven.

Angola Mi 20

Van Luis I zijn er talloze postzegels, in Portugal alleen al verschenen er tijdens zijn regering zo’n 50 stuks met zijn portret, en bij gebrek aan geld voor nieuwe postzegels werden tijdens de regering van Carlos oude voorraden overdrukt met de tekst ‘PROVISORIO’. Ook de koloniën lieten zich niet onbetuigd: alle toenmalige overzeese gebieden gaven in 1886 en 1887 een serie uit, deze werden eveneens veelvuldig overdrukt, enkele nog wel tot in 1920, maar dan met de tekst REPUBLICA.

In 1989 gaf Portugal nog een serietje van 2 zegels uit, gewijd aan Luis I, bij zijn 100ste sterfdag. In Porto zijn de 2 Eiffelbruggen over de Douro vernoemd naar Luis en Maria Pia, die voor de koning werd gebouwd door Eiffels medewerker, de Belg Théophile Seyrig.

Volgende keer gaan we naar de bergen van Nicaragua!