16 oktober 1861 – Jefferson Davis

Presidentsportret van Jefferson Davis door Mathew Brady (1822-1896)

Het is in de meeste landen niet gebruikelijk nog levende personen op postzegels af te beelden en bij velen is het zelfs ‘bij wet’ vastgelegd dat het niet gebeurt. Voor staatshoofden wordt nog wel eens een uitzondering gemaakt, meestal in koninkrijken. Nederland hoorde bijvoorbeeld tot 1986 bij de landen waar alleen leden van het Koninklijk Huis bij leven mochten worden afgebeeld, maar toen werd Willem Drees 100 jaar en was hij de eerste van een inmiddels bescheiden stoet anderen (meest sportlieden, maar ook mensen als Mies Bouwman en de onlangs overleden Dick Bruna).

Levende presidenten komen ook voor, maar minder dan staatshoofden van koninklijke bloede. Er  zijn echter tal van landen waar het absoluut niet zal gebeuren, een levende persoon, staatshoofd of niet. Zoals in Frankrijk, waar keizer Napoleon III het enige en tot op heden laatste levende wezen op een postzegel is, en in de Verenigde Staten. En daar staat de teller zelfs nog op nul, als je de Geconfedereerde Staten niet meerekent.

Confederated States Mi 1

Na een hoop geëxperimenteer in tientallen plaatsen aan de zuidelijke kant van de frontlijn werd in de zomer van 1861 besloten postzegels voor het hele betwiste gebied te gaan drukken. Het duurde nog tot oktober tot ze klaar waren, want de dienstdoende postmeester-generaal, de Texaan John H. Reagan (1818-1905), moest het postsysteem nog van de grond af opbouwen, iets wat hij overigens met verve deed: hij wist zelfs ervaren ambtenaren uit het noorden voor zijn zaak te winnen en bovendien was zijn organisatie winstgevend.

Confederated States Mi 7 uit 1862

Na het sluiten van de inschrijvingen was het de kleine drukkerij van Hoyer & Ludwig in Richmond (Virginia) die ze mocht ontwerpen en drukken. Vennoot Charles Ludwig nam de portretten van president Davis en founding father Thomas Jefferson onder handen voor de waardes van 5 en 10 cents, voor post tot, dan wel verder dan 500 mijl. Jefferson Davis was daarmee de eerste en ook enige levende persoon op een Amerikaanse postzegel.

Jefferson Finis Davis werd op 3 juni 1808 geboren in het dorpje Fairview in de staat Kentucky. Dit plaatsje was door Davis’ vader Samuel gesticht in 1793. Samuel en zijn vrouw Jane Simpson hadden samen 10 kinderen in 24 jaar tijd. Jefferson, genoemd naar de president van dat moment, was de jongste. Hij was letterlijk een tijdgenoot van de al eerder genoemde Napoleon III, want slechts 6 weken jonger dan de Franse keizer. Ook zijn latere opponent Abraham Lincoln was maar een jaar jonger en kwam bovendien ook uit Kentucky.

Zijn eerste roeping lag bij het leger, in 1824 schreef hij zich in bij West Point. Na het behalen van zijn diploma diende hij een tijdje onder Zachary Taylor, later generaal in de oorlog tegen Mexico en vervolgens kortstondig president (hij overleed kort na zijn ambtsaanvaarding). Hij werd verliefd op diens dochter Sarah en in 1835 trouwden ze. Het werd een bijzonder kort huwelijk, want na drie maanden liep het jonge echtpaar malaria op en Sarah overleed eraan, Jefferson overleefde de ziekte ternauwernood. Hij hertrouwde pas in 1844, nu met Varina Howell.

In 1840 kwam hij in contact met de politiek, na het bezoeken van een bijeenkomst van de Democratische partij en een paar jaar later had hij een afgevaardigdenzetel in Mississippi. Hij verliet die tijdelijk om als kolonel te dienen in de oorlog tegen Mexico, die de Amerikanen een enorme territoriale uitbreiding opleverden. Na terugkeer in de politiek werd hij in 1848 tot senator van de staat Mississippi gekozen. Onder president Franklin Pierce was hij minister van oorlog. Terug in de Senaat, na de nederlaag van Pierce in de verkiezingen van 1856, bleek hij een warm pleitbezorger van het behoud van de Unie, want de tegenstellingen tussen noordelijke en zuidelijke staten groeiden met de dag. Het mocht allemaal niet baten, want de verkiezing van Lincoln deed South-Carolina besluiten zich af te scheiden, Mississippi volgde 3 weken later. Een gedesillusioneerde Davis keerde terug naar zijn thuisstaat, maar hij zette al gauw zijn zorgen opzij en besloot zich in dienst te stellen van de Geconfedereerden.

Dankzij zijn inmiddels lange ervaring in de politiek werd Davis met afstand de belangrijkste kandidaat voor het presidentschap en op 18 februari 1861 werd hij ingezworen bij het Alabama State Capitol in Montgomery.

USA Mi 2588 uit 1995, uit een serie van 20 zegels met de belangrijkste personen uit de burgeroorlog (bron)

Zijn belangrijkste besluit was de aanstelling van Robert E. Lee als leider van zuidelijke legers. De noordelijken hadden immers betere bewapening en vooral veel meer soldaten om in te zetten. Lee was daarentegen de meest ervaren generaal in het hele land en wist stand te houden tot de uiteindelijke overgave in 1865. Het was pas in 1864 dat Lincoln een gelijkwaardige generaal vond in Ulysses S. Grant (later ook president) en daarmee werd het pleit alsnog beslecht.

De obelisk voor Jefferson Davis in Fairview, Kentucky

Na 4 jaar strijd werden de Geconfedereerde Staten in mei 1865 opgeheven. Lincoln was toen al vermoord door John Wilkes Booth. Zijn opvolger Andrew Johnson maakte korte metten met ex-president Davis en sloot hem op. In 1867 kwam hij op borgtocht vrij en werd president van een verzekeringsmaatschappij in Tennessee. Hij zag dat tot 1870 alle opstandige staten weer aangenomen werden door de Unie, maar maakte er verder geen woorden meer aan vuil. In zijn laatste jaren beschreef hij in enkele boeken de staatkundige geschiedenis van de Confederate States. Op 5 december 1889 overleed hij als gevolg van bronchitis in New Orleans. In 1978 ondertekende president Carter een wet die de burgerrechten van Davis postuum herstelden.

In de zuidelijke staten herinneren nog tal van monumenten aan Davis, hoewel deze in toenemende mate ter discussie staan. Het belangrijkste is dat in zijn geboorteplaats Fairview, dat beheerst wordt door een maar liefst 107 meter hoge obelisk te zijner ere. Ook in Richmond, de officieuze hoofdstad, zijn – naast een groot ruiterstandbeeld voor generaal Lee – nog een aantal monumenten te vinden, waaronder één speciaal voor Davis.

Het laatste deel van dit geconfedereerde vierluik gaat over een andere oud-president: Andrew Jackson.