1 januari 1859 – Koning Ferdinand II

Een jonge Ferdinand, kort na zijn aantreden

Een jonge Ferdinand, kort na zijn aantreden

Het revolutiejaar 1848 begon in Napels en sloeg al gauw over naar andere delen van Europa. Vele staatshoofden trokken er hun conclusies uit en stonden liberale maatregelen zoals een nieuwe grondwet en een parlement toe. In Nederland bleven deze ook, al had de in 1849 aangetreden Willem III niets liever gewild dan alles bij het oude laten, maar een aantal anderen trok dat allemaal weer in, zoals ik met Franz Joseph al beschreef. En zo ook Ferdinand II, bij wie het allemaal begonnen was.

Ferdinand aan het eind van zijn leven

Ferdinand aan het eind van zijn leven

Ferdinand II werd geboren op 12 januari 1810 in Palermo, de tweede stad van het Koninkrijk Napels en Sicilië, vanaf 1816 het Koninkrijk der Twee Siciliën geheten. Dit koninkrijk was als vazal van Spanje ontstaan in 1735 toen de latere Spaanse koning Carlos III de gebieden op de Habsburgers veroverde. Hij bleef koning tot 1759, toen hij naar Spanje geroepen werd om daar de leiding over te nemen. Napels en Sicilië gingen over naar zijn tweede zoon Ferdinand I. Ferdinand II was zijn kleinzoon en bij zijn geboorte al de beoogde troonopvolger. Hij was een volle neef van de Spaanse koningin Isabella II en een oomzegger van de Spaanse troonpretendent Carlos, die hij in de Carlistische oorlogen vurig steunde. En daar begon de ellende.

In 1830 volgde Ferdinand zijn vader Frans op en in het begin was dat een verademing voor het land. De conservatieve ministers werden ontslagen en vervangen door lieden van liberaler snit, de beroerde financiële positie werd aangepakt en bannelingen mochten weer terugkomen. Na enkele jaren was Ferdinand een van de populairste koningen van Europa, mede door zijn huwelijk met de Savooise prinses Maria Cristina. Maar dat duurde allemaal niet lang want zoals gezegd was hij een vurig aanhanger van zijn oom Carlos en dat had ook gevolgen voor Napels en Sicilië: Ferdinand ging in de tweede helft van de jaren 30 een veel meer anti-liberale koers varen. De liberalen in het land moesten wat verzinnen om de koning weer aan hun kant te krijgen: op zijn 38ste verjaardag, 12 januari 1848, ontketenden ze de revolutie, eerst in Palermo, een paar weken later in Napels. Er ontstond zelfs een liberale vrijstaat met een premier in de persoon van Ruggero Settimo.

Even leek het erop dat Ferdinand zou luisteren en voorbereidingen werden getroffen voor een nieuwe liberale grondwet. Maar de onderhandelingen liepen zeer stroef en de koning dreef op een aantal punten zo zijn zin door dat de grondwet nooit ondertekend zou worden. Op 15 mei 1849 werd de revolutie definitief de kop ingeslagen, Ferdinand, door zijn optreden voorzien van de bijnaam ‘Rè Bomba’, besloot verder zijn eigen boontjes te doppen en werd daarin gesteund door het leger. Dit kwam het koninkrijk niet bepaald ten goede. De latere Britse premier William Ewart Gladstone beschouwde het Koninkrijk der Beide Siciliën na een rondreis van 4 maanden als een van de politiek achterlijkste gebieden van Europa, wat Ferdinand, toen hij daarvan hoorde, in woede deed ontsteken.

Sicilië Mi 4

Sicilië Mi 4

Eind 1856 leidde de slechte situatie in het eens zo bloeiende koninkrijk tot een aanslag in Napels door een aanhanger van Giuseppe Mazzini, een van mannen die de eenwording van Italië aan het voorbereiden waren. Ferdinand overleefde die in eerste instantie, maar met zijn gezondheid kwam het nooit meer goed, mede in de hand gewerkt door ernstige obesitas.

Italië Mi 1029 herdenkt de eerste zegels van Sicilië

Italië Mi 1029 herdenkt de eerste zegels van Sicilië

In januari 1859 vertrok Ferdinand voor een reis door het land, eindigend in Bari, waar zijn zoon en troonopvolger Frans zou trouwen met Maria Sophia van Beieren, een zus van Sisi. Dodelijk vermoeid kwam hij er aan en was in een te slechte conditie om het huwelijk bij te wonen. De lokaal welbekende dokter Nicola Longo (1789-1877), overigens een fervent liberaal, constateerde een abces in de lies van de koning en stelde een operatie voor. Deze werd echter keer op keer uitgesteld en Ferdinand besloot tegen het advies van Longo in om met zijn gevolg terug te keren naar zijn paleis in Caserta. Daar bevestigden zijn hofartsen de diagnose van Longo, maar veel konden ze niet meer doen. Op 22 mei overleed Ferdinand en werd opgevolgd door Frans, die ondanks hevig verzet twee jaar later zijn koninkrijk op moest geven.

De postzegels met het portret van Ferdinand waren de enige die er op Sicilië verschenen en gezien de deplorabele toestand van het land, kwam er slechts een kleine herdenking in 1959 van die 7 postzegels. Ze werden gegraveerd door Tommaso Aloysio Juvara (1809-1875), een kunstenaar uit Messina. Wat aardig is om te vermelden was dat er speciale stempels ontwikkeld werden omdat het portret van de koning niet bevuild mocht worden. Het ontwerp daarvan was van Carlo La Barbera.

Ook Hamburg begon laat met postzegels, maar daarover de volgende keer.