29 april 1858 – De stoomboot

Inkomst van Sinterklaas in Landsmeer, 12-11-2016

Intocht van Sinterklaas in Landsmeer, 12-11-2016

Sinterklaas is weer in het land en dus is het tijd voor de stoomboot. Wat een geluk dat Zegelgek in de geschiedenis aangekomen is in 1858. Toen gaf de staat Buenos Aires zijn eerste zegels uit, deel van een 13-tal dat tot 1862 verscheen.

Griekenland Mi 313 uit 1927 toont de stoomkruiser Averoff

Griekenland Mi 313 uit 1927 toont de stoomkruiser Georgios Averof, die dienst deed in de Balkan- en beide wereldoorlogen. Het is nu een museum.

Dat Buenos Aires eigen postzegels kreeg, slechts enkele dagen voordat de rest van Argentinië ermee begon, had te maken met de labiele politieke situatie in het land: al sinds de onafhankelijkheid was het oorlog tussen de voorstanders van een centrale regering, met veel aanhangers in Buenos Aires, en die van een federatieve staatsvorm. Het kwam in 1852 zelfs zover dat de hoofdstad van het land zich afscheidde. Pas in 1861 zou dit probleem opgelost worden toen de leider van Buenos Aires, Bartolomé Mitre, een klinkende overwinning op de federalisten haalde en het land weer verenigde.

Het eerste ontwerp was niet een wapentekening zoals vele landen – en ook Argentinië – gebruikten, maar het eerste stoomschip dat op een postzegel verscheen. Tenminste, dat zien we aan de enorme rookpluim, want voor het overige lijkt het scheepje wel een beetje op de SS Peru en de SS Chile, die ik enkele weken geleden besprak.

Koningin Wilhelmina en stoomschip (1928, NVPH 93). Welk schip dit is, is mij onbekend.

Koningin Wilhelmina en stoomschip (1928, NVPH 93). Welk schip dit is, is mij onbekend.

Passagiersschip Kursk op een Russische zegel uit 1922 (Mi 194)

Passagiersschip Kursk op een Russische zegel uit 1922 (Mi 194)

Tot het einde van de 18e eeuw waren zeilschepen de norm, maar het was in 1783 de Franse markies Claude de Jouffroy die een door een stoommachine aangedreven boot ontwierp. Deze stoommachine dreef een radersysteem aan en dat was tot ver in de 19e eeuw gebruikelijk. Met zijn schip, dat de Pyroscaphe gedoopt werd, voer hij op 15 juli 1783 op de Saône. Dat duurde maar een kwartier want toen begaf de motor het, maar een nieuwe trend was gezet.

Veel 19e eeuwse schepen hadden naast stoom- en raderaandrijving ook nog zeilen, die voor de langere afstand betrouwbaarder bleven. In het begin van de 20ste eeuw kwamen de moderne stoomschepen die noch raderen noch zeilen hadden. Na 1930 zijn er vrijwel geen nieuwe stoomschepen meer gebouwd.

Stoomvaart op de Bodensee (Oostenrijk Mi 2416 uit 2003)

Stoomvaart op de Bodensee (Oostenrijk Mi 2416 uit 2003)

Buenos Aires Mi 2. Deze zegel is wel echt.

Buenos Aires Mi 2. Deze zegel is wel echt (bron).

De gewoonte dat Sinterklaas met een stoomboot aankomt stamt ook ongeveer uit die tijd: in 1934 bedacht men in Amsterdam dat het wel eens leuk zou zijn een (stoom)boot hiervoor te gebruiken. Mogelijk eerder was dat ook al eens gedaan, maar daar zijn (nog) geen stukken als bewijs voor gevonden. De huidige boot voor de landelijke intocht, tijdelijk herdoopt tot ‘Pakjesboot 12’, is de Hydrograaf uit 1910. Dit was ooit een echte stoomboot, die tegenwoordig met een dieselmotor is uitgerust. Alleen nog met hulp van een rookmachine doet deze net alsof het een echte is.

De zegels van Buenos Aires waren niet de eerste Argentijnse zegels, de staat Corrientes had al in 1856 een op het Franse voorbeeld gebaseerde Cereszegel. In 1857 werd er in Buenos Aires wel al een serie postzegels voorbereid met als thema een gaucho op de pampa, maar deze kwam nooit in het verkeer.

Echte exemplaren van de stoombootzegels zijn tamelijk zeldzaam, vervalsingen en particuliere nadrukken zijn aan de orde van de dag en meestal goed te herkennen aan een veel betere en scherpere druk en bredere randen.

Een beroemde stripstoomboot is de Albatros uit de verhalen van Tom Poes en Heer Bommel. Hier ankert het goede schip voor het eiland Starring in het verhaal De Mob-beweging.

Een beroemde stripstoomboot is de Albatros uit de verhalen van Tom Poes en Heer Bommel door Marten Toonder. Hier ankert het goede schip voor het eiland Starring in het verhaal De Mob-beweging uit 1970.

De confederatie van Argentinië gaf al op 1 mei 1858 de eerste zegels uit, daarover de volgende keer.