1857 – Fly like an eagle

Haliaeetus leucocephalus

Soms zou ik dat ook weleens willen, de wereld bekijken als een adelaar in de lucht. In de Verenigde Staten hadden ze dat al vroeg door. Waar vele landen tot vervelens toe hun ‘platgeslagen’ heraldische wapenleeuwen en -adelaars bleven exploiteren, riep men de adelaar in Amerika tot leven. In 1857 vloog de majestueuze vogel voor het eerst op, niet op een federale zegel, maar op een Carrier Stamp van Louisville, de grootste stad in de staat Kentucky.

De Bald Eagle, in het Nederlands Witkopzeearend (of Amerikaanse zeearend) en in het Latijn Haliaeëtus leucocephalus is een – inmiddels weer – vrij veel voorkomende vogelsoort in de Verenigde Staten, Canada, Alaska en het noorden van Mexico. De vogel broedt met name in waterrijke gebieden, aan de westkust, in de streek van de Grote Meren tot aan Newfoundland en in Florida en voedt zich zoals te verwachten is, vooral met vis. De vogel onderscheidt zich van zijn Afrikaanse soortgenoot door een volledig gele snavel. Verder is de opvallende witte kop een belangrijk kenmerk, het verklaart ook de Engelse naam, waar ‘bald’ oorspronkelijk niet voor ‘kaal’ stond maar juist voor ‘wit’.

Barack Obama tijdens zijn NSA-speech op 17 januari 2014. Naast het presidentieel grootzegel zijn ook de vlaggen van adelaars voorzien.

Barack Obama tijdens zijn NSA-speech op 17 januari 2014. Naast het presidentieel grootzegel zijn ook de vlaggen van adelaars voorzien.

De bald eagle werd in 1782 officieel geïntroduceerd als het wapendier van de pas jonge Verenigde Staten. Men wilde zich spiegelen aan de Romeinse Republiek en zo werd een adelaar opgenomen in het wapen en het grootzegel, met in zijn klauwen links een olijftak en rechts 13 pijlen, staande voor de vereniging van de 13 ex-Engelse koloniën, afgekeken van het wapen van ‘onze’ Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, waar de leeuw er 7 draagt! In zijn snavel draagt hij een tekstlint met het motto van de USA ‘E pluribus unum’ (Uit velen één). Tot op de dag van vandaag is dit het grootzegel van de Amerikaanse president en prominent aanwezig op onder andere de katheder tijdens zijn officiële speeches.

Louisville Mi 1

Louisville Mi 1 (ebay)

De grote mannen achter de onafhankelijkheidsverklaring, Franklin, Jefferson en Adams, waren aanvankelijk (in 1776) ook voor een nieuw wapen verantwoordelijk. Ze kwamen er niet helemaal uit en drie ontwerpcomités verder (in 1782) was het Charles Thomson, secretaris van het Congres, die de puzzelstukjes van zijn voorgangers bij elkaar legde en het maakte wat het nu is.

Hoe de witkopzeearend symbool werd van de Amerikaanse posterijen is niet makkelijk te vinden, een logo met een gestileerde adelaar werd pas in 1970 geïntroduceerd bij de vorming van de United States Postal Service (USPS) en in 1993 vervangen door het huidige. Vóór 1971 was er een officieel departement van posterijen, dat als logo de postruiter van de vorige aflevering had. Feit is wel dat de eerste ‘bewegende’ adelaar werd afgebeeld in Louisville.

Zegel ter gelegenheid van de Dag van de Arbeid in 1980 (Mi 1438, bron)

Zegel ter gelegenheid van de Dag van de Arbeid in 1980 (Mi 1438, bron)

Er waren twee lokale postbedrijven actief in Louisville: van de drie zegels met opvliegende adelaar was er eentje van Wharton in blauwgroen, de andere twee, in zwart en blauw, van Brown & McGill. Alle zegels werden verkocht voor de niet erop aangegeven 2 cents. Van de Whartonzegels zijn in archieven nog diverse complete vellen over. Op veilingen aangeboden stukken zijn meestal gebruikt in het voorjaar van 1860.

Over de personen Wharton, Brown en McGill en hun ondernemingen heb ik niets zinnigs kunnen vinden helaas, alle drie de namen komen in Louisville ruimschoots voor, dus dat biedt weinig aanknopingspunten.

Naast de postruiter en de opvliegende adelaar was ook het Amerikaanse staatswapen zelf onderwerp van een Carrier stamp in 1957. Volgende keer gaat het daarover.

Amerikaanse frankeerzegels met prominent aanwezige adelaars (Mi 1196 uit 1975 en 1508 uit 1981)

Amerikaanse frankeerzegels met prominent aanwezige adelaars (Mi 1196 uit 1975 en 1508 uit 1981)

 

NB Een bijzonder aardig overzicht van de geschiedenis van de Amerikaanse posterijen vind je in http://about.usps.com/publications/pub100.pdf