1 augustus 1856 – Miguel Hidalgo y Costilla

De dood van Miguel Hidalgo op een fresco van José Clemente Orozco (1883-1949)

Na de eerste claims namens Spanje op de gebieden in de nieuw ontdekte wereld door Columbus, zoals Cuba en diverse andere Caribische eilanden, verplaatste het centrum van het koloniale rijk naar Mexico. Dit proces werd in gang gezet met de verovering van het Aztekenrijk door de legers van Hernán Cortés en andere conquistadores. Cortés werd in 1521 de eerste gouverneur – later onderkoning genoemd – van Nieuw-Spanje. Mexico City werd de hoofdstad van het koloniale rijk, waaronder zelfs de Filippijnen hoorden.

Naarmate de eeuwen vorderden kwam Nieuw-Spanje steeds meer onder vuur te liggen als gevolg van in principe Europese oorlogen waarbij Spanje betrokken raakte bij Franse en Engelse pogingen om elkaar de loef af te steken in Noord-Amerika. Spanje verloor terrein, kwam onder invloed van de Bonapartes en de eerste onafhankelijkheidsstrijders zagen mogelijkheden om het nauwelijks meer vanuit Madrid gesteunde regime omver te werpen. In 1810 zag een eenvoudige priester kans om de onderdrukte bevolking van Mexico aan zijn zijde te krijgen: Miguel Hidalgo.

Miguel Gregorio Antonio Ignacio Hidalgo y Costilla werd op 8 mei 1753 geboren in het stadje Pénjamo, zo’n 300 kilometer ten noordwesten van Mexico-Stad. Hij was een Criollo, dat wil zeggen geboren in een Mexicaanse familie met oorspronkelijke Spaanse wortels. Criollo’s vormden een soort middenklasse, tussen de in Spanje geboren en naar Mexico uitgezonden bestuursambtenaren en de klasse van de mestiezen, die geboren waren uit Spaans-Amerikaanse relaties.

Miguel was de tweede van vijf zoons die uit het eerste huwelijk van zijn vader Cristóbal Hidalgo y Costilla, een niet onbemiddelde boer, geboren werden. Uit diens drie latere huwelijken had Miguel nog diverse stiefbroertjes en -zusjes.

Vader Cristóbal wilde dat zijn zoons priester werden en zo gingen Miguel en zijn oudere broer José Joaquin naar Valladolid (de huidige stad Morelia) om eerst bij de Jezuieten, daarna bij het gerenommeerde St. Nicolaascollege te studeren. Op 25-jarige leeftijd werd Miguel tot priester gewijd, nadat hij in Mexico-Stad zijn studie had afgerond. Hierna werd hij docent en later rector van het St. Nicolaascollege dat in 1847 ter ere van Hidalgo hernoemd werd tot Primitivo y Nacional Colegio de San Nicolás de Hidalgo. *) In deze tijd kwam hij in aanraking met de verlichting en stelde openlijk de absolute macht van de Spaanse koning en – in kerkelijke zaken – de paus ter discussie. Als gevolg hiervan werd hij ondervraagd door de inquisitie, maar werd vrijgesproken.

Mexico Mi 990 uit 1952

In 1792 werd hij, omdat hij de traditionele onderwijsmethode wilde aanpakken, ontslagen en beroepen als dorpspastoor. In 1802 volgde hij zijn overleden jongere broer Felipe in het arme dorpje Dolores (nu Dolores Hidalgo) op. Hij begon gelijk werk te maken van het opheffen van de armoede door de bevolking aan te zetten tot de verbouw van druiven en olijven, traditioneel producten die ‘verplicht’ uit Spanje werden ingevoerd. Later had hij onder andere een steenbakkerij, een leerlooierij en imkerij opgezet. Door dit alles kwam Hidalgo in conflict met het koloniale bestuur, dat ervoor moest zorgen dat door import uit Spanje de economie aldaar draaiende gehouden werd. Als al die mestiezen in hun eigen levensonderhoud zouden gaan voorzien zou dat systeem te gronde gericht worden.

Michel nr 1, nog met landsnaam Mejico

Michel nr 1, nog met landsnaam Mejico en met gebruikelijke opdruk van plaatsnaam

Een hongersnood in 1807 en 1808 en de speculatieve wijze waarop de graanhandelaren hiermee omgingen bracht de lont in het kruitvat. Op 16 september 1810 sprak Miguel Hidalgo de legendarische Grito de Dolores uit, waarin het volk werd opgeroepen in opstand te komen tegen het koloniale regime. Hieraan werd massaal gevolg gegeven: binnen twee maanden had Hidalgo een opstandelingenleger van bijna 100.000 indiaanse en mestizo boeren. Aanvankelijk had het boerenleger succes tegen de veel beter bewapende koninklijke troepen en eind oktober 1810 stonden ze voor Mexico-Stad. De hoofdstad werd echter zwaar verdedigd en op 7 november werd het leger verslagen. Na dit verlies trok Hidalgo met de restanten van zijn leger terug naar Guadalajara, waar hij een voorlopig bestuur inrichtte. De legers van de koning hadden zich echter herpakt en verjoegen de opstandelingen uit de stad. Hidalgo vluchtte naar Saltillo. Daar werd hij opgepakt en overgebracht naar Chihuahua. Op 27 juli 1811 werd hij door de lokale bisschop geëxcommuniceerd, wat de weg vrijmaakte voor zijn berechting. Van een proces was nauwelijks sprake, Hidalgo werd zonder omhaal van hoogverraad beschuldigd en in de ochtend van 30 juli ter dood gebracht.

Hidalgo was dus dood, maar de onafhankelijkheidsbeweging wist zichzelf te herstellen en in 1821 de onafhankelijkheid van Mexico en de rest van Midden-Amerika te bewerkstelligen. De dag van de Grito de Dolores, 16 september, wordt nog steeds als nationale feestdag gevierd, ingeluid door de president van de republiek, die de avond tevoren de opzwepende woorden van Hidalgo uitschreeuwt, waarna de burgemeesters in het hele land zijn voorbeeld volgen.

De arrestatie van Hidalgo (Mi 3507 uit 2009)

De arrestatie van Hidalgo (Mi 3507 uit 2009) (bron)

Miguel Hidalgo is met afstand de meest afgebeelde persoon op Mexicaanse postzegels. Zeker vóór 1890 zijn de meeste zegels met zijn portret uitgevoerd. Alleen in de periode dat keizer Maximiliaan en Benito Juárez aan de macht waren was het even stil. Tegenwoordig is het rustiger, maar vooral rond 2010 bij de 200ste herdenking van de Grito was het weer even drukker.

De eerste zegels werden ontworpen en gegraveerd door José Villegas, die verbonden was aan de overheidsinstelling die de opdracht had gekregen voor postzegels te zorgen. Meer is er van hem niet bekend. Er zijn geen portretten van Hidalgo bekend die tijdens zijn leven gemaakt zijn. Alle portretten zijn dus gebaseerd op mondelinge getuigenverslagen en dus weten we niet helemaal zeker hoe hij eruit zag. Maar dat geeft verder niet, een nationale held mag wat te verbeelden overlaten….

Het is zomer en we genieten dan als het meezit van de zon. Voor veel landen was de zon ook een inspiratiebron, zoals in Uruguay. Daarover de volgende keer.

 

 

*) Een medestudent van Hidalgo en later diens medestrijder en opvolger, José Maria Morelos, was op zijn beurt verantwoordelijk voor de wijziging van de stadsnaam Valladolid in Morelia.