1 juli 1853 – Koningin Maria II

Koningin Maria II van Portugalin 1852 (William Charles Ross (1794-1860))

Koningin Maria II van Portugal in 1852 (William Charles Ross (1794-1860))

In juli 1853 was Europa in rep en roer: er was oorlog aanstaande. Rusland en het Ottomaanse Rijk hadden een conflict over de bescherming van de orthodoxe minderheid in het Midden-Oosten, waar de Russen zich verantwoordelijk voor voelden. Om de Turken de duimschroeven aan te draaien viel Rusland het onder Turks bestuur staande Moldavië en Wallachije (tegenwoordig grofweg Moldavië en Roemenië) binnen. In oktober brak de Krimoorlog uit, die door de betrokkenheid van Frankrijk, Engeland en Sardinië tot een heuse Europese oorlog uit zou groeien, hoewel voornamelijk uitgevochten op en rond de Krim

In Portugal was het wat rustiger. Zoals gewoonlijk was koningin Maria weer zwanger, voor de elfde keer alweer. Haar voorgaande twee kinderen hadden hun eerste etmaal niet volgemaakt en ook het laatste kind zou dat niet doen. Deze keer werd de 34-jarige moeder zelf ook het slachtoffer.

De 25 Reis uit de eerste serie postzegels van Portugal

De 25 Reis uit de eerste serie postzegels van Portugal.

Maria van Bragança werd geboren op 4 april 1819 in Rio de Janeiro, waar haar vader Pedro Brazilië bestuurde uit naam van koning João VI, die in 1816 naar Lissabon was teruggekeerd. Al op jonge leeftijd kwam ze in een opvolgingscrisis terecht want João had bij zijn overlijden geen troonopvolger aangewezen. Vader Pedro pleegde immers een staatsgreep in 1822 en riep zichzelf uit tot als keizer van Brazilië, dus deze was door zijn vader niet gewenst als koning van Portugal. Ook oom Miguel was uit de gratie van João gevallen en was verbannen naar Oostenrijk. Pedro had echter een idee: als ik mijn dochter Maria nu op de troon van Portugal zet en haar laat trouwen met mijn broer, dan kan ik hier in Brazilië blijven en is Portugal ook onder de pannen. Een rampzalig plan, want Miguel zag dit toch anders: hij zette zijn nichtje resoluut af en ging als absoluut vorst regeren. Van een trouwerij was ook geen sprake.

Groot-Brittannië Mi 6 uit 1847, inspiratiebron van Freire

Groot-Brittannië Mi 6 uit 1847, inspiratiebron van Freire

In 1831 besloot Pedro de claim van zijn nu 12-jarige dochter te komen verdedigen en liet Brazilië aan zijn 6-jarige zoon Pedro Junior, die tot 1889 keizer van het Zuid-Amerikaanse land zou blijven. In Portugal brak een burgeroorlog uit, die na zware strijd met onzekere uitkomst uiteindelijk door Maria en Pedro gewonnen werd. Miguel werd levenslang verbannen uit Portugal en Maria mocht het verder alleen doen. En dat was echt alleen, want haar vader stierf kort na de oorlog als gevolg van tuberculose.

Op 15-jarige leeftijd trouwde Maria met Auguste de Beauharnais, maar kort nadat de 24-jarige bruidegom in Lissabon gearriveerd was werd hij ernstig ziek en stierf. In april 1836 trouwde ze met de 19-jarige Ferdinand van Saksen-Coburg-Gotha, neef van de toekomstige Belgische koning Leopold II, van koningin Victoria én haar man Albert. Na de geboorte van hun eerste kind, de toekomstige koning Pedro V, mocht Ferdinand de koningstitel voeren als Fernando II, maar in de regel bemoeide hij zich niet met politiek en trad slechts als regent op tijdens de vele zwangerschappen die Maria doormaakte.

Jubileumzegel uit 1953 (Mi 816)

Jubileumzegel uit 1953 (Mi 816)

Portugal was na de burgeroorlog tot rust gekomen en had in Maria een populaire vorstin, die in de volksmond ‘a Boa Mãe’ (de Goede Moeder) genoemd werd. Aan haar regering kwam dus kort na de uitgifte van de eerste postzegels al een eind. Deze eerste zegels kwamen met zijn drieën, in waardes van 5, 25 en 100 Reis, later in juli gevolgd door een 50 Reis, alle in een verschillend kader en ontworpen en gegraveerd door Francisco de Borja Freire (1791-1869). Freire liet zich inspireren door de Engelse Victoriazegels uit 1847. Ze werden gedrukt bij de Casa da Moeda, voorloper van de huidige nationale waardepapierendrukkerij INCM, in reliëfdruk.

Dat Maria populair was mag blijken uit het feit dat ze bij ieder jubileum van de eerste postzegels, zowel in 1953 als in 2003 in persona werd afgebeeld.

Hoop doet leven, zullen ze gedacht hebben in een van de eigenzinnigste Engelse koloniën. Daarover de volgende keer.

Jubileumblokje uit 2003, met hologram! (Mi Block 190)

Jubileumblokje uit 2003, met hologram! (Mi Block 190)

Bronnen van de fotos: P 816P-B190GB 6
Een aardig (Portugees) artikel over munten en postzegels met Maria II is hier te vinden.