10 april 1853 – Oso y Madroño

Oso y Madroño op Puert del Sol in Madrid (foto Adire Steenbrink, mei 2014)

Oso y Madroño op Puerta del Sol in Madrid (foto Adrie Steenbrink, mei 2014)

Speciaal voor Madrid verschenen er in 1853 stadspostzegels. Dat waren ook de enige die er ooit uitkwamen. Ondanks de vrij grote oplage van ruim 250.000 voor de zegel van 1 Cuarto zijn het tamelijk zeldzame zegels die lastig te vinden zijn.

Het moderne wapen van Madrid

Het moderne wapen van Madrid

Vruchten van de aardbeiboom

Het onderwerp van de zegel is natuurlijk typisch Madrileens: De Beer bij de Aardbeiboom, ook het onderwerp van het wapenschild van de Spaanse hoofdstad. Op de foto kun je hem zien op het centrale plein van de stad, de Puerta del Sol, waar in 1967 het beeld, gemaakt door Antonio Navarro Santafé (1906-1983), onthuld werd.

Wanneer de beer (feitelijk een berin) in het wapen van Madrid verscheen is niet bekend, maar de boom kwam er in de 13de eeuw bij vanwege een simpel economisch conflict tussen het wereldlijke en het geestelijk gezag over wie het eerste recht had op de land- dan wel de tuinbouwproducten. Het kwam erop neer dat de geestelijkheid het te zeggen zou krijgen over de producten van het land en de gemeenschap over de vruchten van de bomen. Nadat dit afgesproken was besloten de vroede vaderen van de stad hun aanwinst in het stadswapen onder te brengen en de beer daar letterlijk de vruchten van te laten plukken.

De aardbeiboom (arbutus unedo) is een bekende in het gehele Middellandse Zeegebied, maar komt ook voor in China. De naam is afgeleid van de vruchten, die zeer veel op aardbeien lijken en ook eetbaar zijn, maar dan smaken naar vijgen. Ze worden onder andere in likeuren en in jam verwerkt. Het was de Zweedse en in Nederland welbekende botanicus Carl von Linné alias Linnaeus die de boom zijn Latijnse naam gaf. De aardbeiboom is familie van de heide en die kunnen we in Nederland dan weer in bloei zien in augustus!

Stadpostzegel van 1 cuarto (Mi 23)

Stadpostzegel van 1 cuarto (Mi 23)

Zegel voor de postzegeltentoonstelling ESPAÑA 2000 uit Monaco (Mi 2519)

Zegel voor de postzegeltentoonstelling ESPAÑA 2000 uit Monaco (Mi 2519)

Deze lokaal in Madrid gebruikte postzegels werden bij koninklijk besluit uitgegeven om het steeds intensievere briefverkeer binnen de stad beter te kunnen reguleren. Als ontwerper werd aangezocht de Barcelonees Bartolomé Tomás Coromina Subirá (1808-1867), die in 1849 ook de zegels met het portret van koningin Isabella II had gemaakt. In eerste instantie was er de zegel van 3 cuartos (een cuarto is 1/ 4 real), maar deze werd op 15 oktober 1853 vervangen door een zegel van 1 cuarto die stond voor het gewone brieftarief. Deze zegel was geldig tot 31 oktober 1854, waarna de stadspostzegels niet meer gebruikt konden worden en er weer gewoon plaatjes van koningin Isabella II gebruikt moesten worden.

Vreemd genoeg is de beer van Madrid verder nooit meer op postzegels verschenen, behalve één keer in Monaco, in 2000.

Volgende keer ontmoet Zegelgek een opmerkelijk staatshoofd: de koning van Hawaii.