5 januari 1852 – Het wapen van Oldenburg

Het wapen van groothertogdom Oldenburg tussen 1816 en 1867

Het wapen van groothertogdom Oldenburg tussen 1816 en 1867

Het groothertogdom Oldenburg in Noord-Duitsland was een van de vele creaties van het Congres van Wenen in 1815. Het was een hele promotie voor de Oldenburgers want voor de Franse bezetting was het een eenvoudig hertogdom en voor 1773 zelfs niet meer dan een graafschap, gelieerd aan het hertogdom Holstein-Gottorp en daarmee eigendom van het Deense koningshuis.

Het (nog ridderlijke) wapen van de graven van Oldenburg

Het (nog ridderlijke) wapen van de graven van Oldenburg

Het wapen van Delmenhorst

Het wapen van Delmenhorst

Oldenburg gaf naam aan een oud grafelijk geslacht waaruit tegenwoordig de Deense koningen nog stammen. Het huis zelf stierf weliswaar in mannelijke lijn al in 1667 uit, maar twee eeuwen daarvoor in 1448 was wel de Deense koning Christiaan I, die meteen ook koning van Noorwegen en Zweden was, eruit voortgekomen. Het wapen, 5 horizontale banden in de heraldische kleuren goud-keel-goud-keel-goud maakt nog altijd deel uit van het wapen van koningin Margaretha II. Het is dus ook onderdeel van het wapen van het groothertogdom zoals op de eerste postzegels van Oldenburg te zien is.

Het wapen van Oldenburg bestaat op de postzegel uit twee delen, maar in werkelijkheid zijn het er vijf. Op de zegels die vanaf 1859 werden uitgegeven zijn die allemaal te zien. Naast het wapen van het Huis Oldenburg vind je dat van het graafschap Delmenhorst, een gouden kruis op een azuren veld. Het graafschap Delmenhorst ligt min of ingeklemd tussen Oldenburg en de stad Bremen. In Delmenhorst bevond zich een burcht van de graven van Oldenburg die van 1281 tot 1447 hun eigen graafschap Delmenhorst bestuurden. Daarna fuseerden ze weer.

Het wapen van Birkenfeld

Het wapen van Birkenfeld

In de onderste helft precies nog zo’n kruis, maar dan met een mijter. Dit was het wapen van het in 1803 opgeheven prinsbisdom van Lübeck. Dit werd, hoewel enkele honderden kilometers ervandaan gelegen, vanaf 1773 onderdeel van het nieuwgevormde hertogdom. Dit had te maken met een ruil, opgezet door de Russische tsarina Catharina II, zelf een Duitse prinses en getrouwd met de Holsteinse prins Peter, die gedurende 7 maanden in 1762 tsaar Peter III was. Hij werd door zijn echtgenote afgezet en (waarschijnlijk in haar opdracht) vermoord. Hun zoon Paul, als erfprins van Holstein-Gottorp en nominaal graaf van Oldenburg, zou Oldenburg overdragen aan de prinsbisschop van Lübeck die weer uit een andere Holsteinse lijn stamde. Hierdoor werd Oldenburg formeel losgemaakt van Denemarken.

De eerste zegel van Oldeburg, met nog een half wapenschild

De eerste zegel van Oldenburg, met nog een half wapenschild

Het deel rechtsonder is het wapen van het Prinsdom Birkenfeld, een smalle strook land in de huidige deelstaat Rheinland-Pfalz. Dit gebied werd bij het Congres van Wenen toegewezen aan Peter I van Oldenburg wegens verdienste in de strijd tegen Napoleon. Aanvankelijk was hij er niet blij mee, gezien de afstand tot zijn hoofdstad, maar hij besloot het aan te nemen, omdat hij anders ook geen groothertog kon worden.

Ten slotte vind je nog een wapenleeuwtje onderin, dit hoort bij de heerlijkheid Jever, tegenwoordig hoofdstad van het district Friesland binnen de deelstaat Nedersaksen en toentertijd in het noorden van Oldenburg gelegen.

Oldenburg Mi 6, nu met het volledige wapen

Oldenburg Mi 6, nu met het volledige wapen

Op 5 januari 1852 kwamen de eerste zegels van Oldenburg uit. De zegels werden ontworpen en gedrukt bij de in 1599 opgerichte grafelijke drukkerij, in 1789 overgenomen door Gerhard Stalling  (1757-1818), die zijn naam eraan verbond. Inmiddels stond zoon Johann Heinrich Stalling (1798-1882) aan het roer en hij bracht een belangrijke ontwikkeling in door samen te gaan werken met de tot dan toe in Brussel gevestigde Carl Senefelder (1786-1836), de broer van Alois Senefelder, de uitvinder van de lithografie (steendruk). Aldus werd de drukkerij van Stalling een van de belangrijkste lithografische drukkerijen in Duitsland. De postzegels van Oldenburg van de uitgiften tussen 1852 en 1859 zijn dan ook alle lithografieën.

Tot in de jaren 60 was drukkerij en uitgeverij Stalling een grote naam in Oldenburg en verre omstreken. Daarna kwam de klad erin en nadat in 1977 de laatste erfgenaam overleden was ging het snel bergafwaarts. In 1983 werd het bedrijf failliet verklaard. Een doorstart heeft nog tot 2005 bestaan.

Volgende keer een ander wapensymbool: de lelie.