1 september 1851 – De Britse bloemen

Narcissen, het symbool van Wales

Narcissen, het symbool van Wales

Soms verwacht je lokale onderwerpen of juist iets heel algemeens. In de meeste Britse kolonieën is meestal het laatste het geval met koningin Victoria of de vorige keer besproken Britannia, terwijl New South Wales met de Sydney Views en de kolonie Canada met zijn bever juist iets heel lokaals hadden. In New Brunswick en Nova Scotia zat het er tussenin, de eerste zegels tonen een kroon en heraldische bloemen. Maar wat voor bloemen? Juist: de Britse en niet iets van Canada zelf!

New Brunswick Mi 3 en Nova Scotia Mi 4

New Brunswick Mi 3 en Nova Scotia Mi 4

Het formaat is sowieso al bijzonder. Waar bijna iedere postzegel tot dat moment min of meer voldoet aan de in 1840 vastgestelde maten, ca 2 bij 1 ½ centimeter en opstaand, hebben er het hier over vierkante zegels die op hun punt staan, iets wat buitengewoon apart was. Bij mijn weten was de volgende die zoiets deed in de jaren 30 van de 20ste eeuw de Sovjet-satelliet Tannu-Touva, ergens bij de grens met Mongolië.

De Britse bloemen dus, welke zijn het? Laten we onderaan beginnen met Wales, hier zien we de narcis zoals hierboven gefotografeerd in het eigen perk. Op de zegel lastig als narcis te herkennen, vanwege de vreemde ronde bladeren, maar het is er toch een, want de deze letterlijke ‘huis-tuin-en-keukenbloem’ is de nationale bloem van Wales. Aanvankelijk was het geen narcis, maar meer een prei, die volgens de Welshe patroonheilige St. David op de helmen van zijn soldaten geprikt moest worden opdat zij herkend zouden worden als die van zijn leger in de slag tegen de Saksen die toen net bezig waren zich meester te maken van de Britse eilanden in de 6e eeuw. Ieder jaar op 1 maart, de naamdag van de heilige, worden de prei en/of de narcis nog gedragen.

De shamrock als beeldmerk (naast de harp) van Ierland

De shamrock als beeldmerk (naast de harp) van Ierland

Een stapje naar links zie je de klaver. In Ierland zullen ze je raar aankijken als je de nationale blaadjes ‘clover’ noemt, waar de Ierse benaming de ‘shamrock’ is, afgeleid van het Keltische ‘seamair óg’ (jonge klaver). Ook het gebruik van dit symbool gaat terug op dat van de nationale patroonheilige, St. Patrick, die in de 5de eeuw actief was met het kerstenen van de heidense volken in Ierland. Hij gebruikte het plantje naar men zegt om uit te leggen hoe de Heilige Drie-eenheid  in elkaar stak en dat sloot nauw aan bij het begrip van zijn gehoor: in het Keltische heidense geloof stond het cijfer 3 al als bijzonder bekend, wat het eenvoudiger maakte om de Ieren het christelijke geloof bij te brengen. Hoewel de shamrock als Ierse nationale bloem al in de 16de eeuw in gedichten werd vermeld is het pas in 1675 voordat er een link wordt gelegd met St. Patrick. Op 17 maart, St. Patrick’s Day, lopen ook de Ieren met het klaversymbool op hun kleren.

Schotse distel met kroon

Schotse distel met kroon

Geheel rechts op de postzegel zit de Schotse distel. Ook deze heeft de Schotten gered naar men zegt, als was het een paar eeuwen later dan in Wales en Ierland: in de 13e eeuw deed de Noorse koning Haakon IV een allerlaatste Scandinavische poging om invloed te krijgen op de Britse eilanden. Op zekere nacht wilde hij een poging doen een Schots legerkamp te overvallen en stuurde een paar verkenners om te controleren of de kust echt veilig was. Een van deze soldaten trapte echter in een distel en schreeuwde het uit van de pijn. Gevolg was uiteraard dat de Schotten gewekt werden en vervolgens Haakon en zijn leger de aftocht deden blazen. Nooit heeft er meer een Noor met oorlogszuchtige bedoelingen een voet durven zetten in Schotland. Of het waar is is natuurlijk niet bekend, maar zeker is dat een generatie na Haakon IV de Schotse koning Alexander III de distel als zijn persoonlijk symbool ging beschouwen. De belangrijkste Schotse ridderorde is de ‘Order of the Thistle’. De distel is verder het beeldmerk van de beroemdste encyclopedie ter wereld, de Encyclopædia Britannica, die in 1768 in Edinburgh het levenslicht zag, maar overigens sinds 1901 in de Verenigde Staten wordt uitgegeven.

De Tudor Rose, sinds 1487 de Engelse heraldische bloem

De Tudor Rose, sinds 1487 de Engelse heraldische bloem

En dan nog even naar boven, want daar vind je de Engelse roos. Dit verwijst naar het symbool van de Engelse middeleeuwse koningen. De roos die nu nog als bloemsymbool wordt gebruikt is de ‘Tudor Rose’, dit was de roos van koning Henry VII Tudor, die in 1485 de laatste Plantagenet-koning Richard III had verslagen. Hiermee kwam er een eind aan de War of the Roses, een al sinds 1455 uitgevochten oorlog tussen de rivaliserende koningshuizen van York, getooid met witte rozen, en Lancaster, dat de rode roos voerde. Inzet was de erfenis van het oude koningshuis Plantagenet, waar beide partijen meenden recht op te hebben. Henry was een Welshe edelman die via moederszijde verwant was aan de Lancasters. Toen hij op het toneel verscheen bleek hij onmiskenbaar over de sterkste legers te beschikken. Toen hij Richard III verslagen had en koning was geworden besloot hij – in 1486 – te trouwen met een lid van de rivaliserende partij, Elizabeth van York, waarmee de vrede definitief bezegeld was. Henry koos als symbool voor een mengvorm van de beide rozen, een rode roos met een wit hart.

Na deze botanische studie gaan we op auditie bij de paus.