14 augustus 1851 – Britannia

Aramda Monument in Plymouth (Wikimedia Commons/Mageslayer89)

Armada Monument in Plymouth (Wikimedia Commons/Mageslayer89)

“Rare jongens, die Romeinen”, het is de welbekende uitspraak van de Franse stripheld Obelix als trouwe metgezel van hoofdpersoon Asterix. Een ding wat de Romeinen gelukt is – en wat alleen de Deense Vikingen daarna nog lukte (even los gezien van de volksverhuizingen) – was de eilanden die we kennen als de Britse, grotendeels te veroveren. De Romeinen noemden de eilanden Britannia, in navolging van de Griekse ‘ontdekker’ Pytheas van Massalia, die hier al in 325 v.Chr. rondvoer.

Munt met portret van Antoninus Pius en aan de keerzijde Britannia uit AD 154

Munt met portret van keizer Antoninus Pius en aan de keerzijde Britannia uit AD 154

Trinidad Mi 3

Trinidad Mi 3

De Romeinen veroverden geleidelijk aan vanaf 43 v.Chr. het merendeel van het eiland. Verder dan Schotland kwamen ze niet en het is daar waar ze de bekende grensmuur, de Hadrian’s Wall, bouwden. Ook stichtten ze enkele kleine kolonies in Ierland. Vijf eeuwen later was het allemaal weer gedaan. De hoge kosten van het onderhoud van het rijksdeel aan de overkant van het Kanaal en de steeds frequentere aanvallen op de grenzen van volken als de Picten in het huidige Schotland, deden de laatste Romeinse legioenen besluiten terug te keren naar het zuiden. Naast de naam Britannia hadden ze ook de symboliek geïntroduceerd, zoals op munten te zien is.

De naam Britannia bleef hangen, het gaf kennelijk identiteit aan een aantal min of meer naamloze volken die op de eilanden leefden. De middeleeuwse geschiedschrijvers maakten althans gretig gebruik van de naam. Wat later, in de tijd van koningin Elisabeth I, werd de symboliek van Britannia weer opgepakt, een vrouwelijke gestalte, gewapend met een drietand, geflankeerd door een leeuw en voorzien van het vlaggenschild met de Engelse vlag. Deze werd later vervangen door de Union Jack. Vanaf 1672 verscheen Britannia weer op munten en dat tot op de dag van vandaag: in 2015 werd een nieuwe munt van 2£ geslagen met haar beeltenis. In de 18de eeuw werden daar nog lofdichten als het onofficiële volkslied Rule Britannia! aan toegevoegd.

Barbados Mi 10

Barbados Mi 10

Groot-Brittannië Mi 141 uit 1913

Groot-Brittannië Mi 141 uit 1913: koning George V en Britannia, rijdend op drie zeepaarden

De eerste postzegels met de beeltenis van Britannia verschenen in 1851 op het eiland Trinidad, dat later met Tobago werd samengevoegd. Hier zien we een afwijkende beeltenis: de drietand is vervangen door een speer, de leeuw door een zeilschip en handelswaar. In navolging van Trinidad kregen Barbados in 1852 en Mauritius in 1858 ook Britannia-zegels in dezelfde uitvoering en daarom zijn dit de eerste zogenaamde ‘key type stamps’, zegels met hetzelfde ontwerp en onderwerp uitgegeven in verschillende landen of gebieden. Nergens anders dan op Trinidad werd het onderwerp echter zo vaak gebruikt. Wat verder bij alle drie de eilanden opvalt is dat de kleur van de zegel de waarde bepaalt, er staat namelijk geen waardeaanduiding in. Deze werd pas toegevoegd in de jaren 60 van de 19e eeuw.

Nadat in Trinidad & Tobago in 1922 de laatste serie zegels met Britannia verscheen, kwamen er niet veel meer uit. Buiten de Britse gebieden was er één ander land met een afbeelding van Britannia: in Luxemburg werden de geallieerde bevrijders geëerd met een serie postzegels waarop de Britse Britannia op een van de zegels prominent in beeld is.

Luxemburg Mi 345 uit 1945

Luxemburg Mi 345 uit 1945

Een ander Brits ‘key type’ verscheen in enkele Canadese koloniën, maar daarover de volgende keer.