30 september 1843 – Het wapen van Genève

Wappen_Genf_matt.svg

Het moderne wapen van Genève

 

Nog in 1843 was het de beurt aan een ander Zwitsers kanton om te beginnen met het uitgeven van postzegels. Genève kwam met de ‘Doppelgenf’ en daarmee werd een nieuw thema toegevoegd aan de nog korte reeks, bestaande uit ‘Staatshoofden’ (koningin Victoria) en ‘Cijfers’ (de eerste zegels van Zürich en Brazilië). Genève koos voor de heraldiek met het stadswapen.

Een korte geschiedenis…

Na een geschiedenis als Romeinse vestingstad en vervolgens een positie als belangrijke stad in Bourgondië, het Frankische Rijk en het Heilig Roomse Rijk werd de strategisch aan de Rhône gelegen stad Genève met het omliggende gebied in de vroege 16e eeuw als kanton aan het Zwitserse eedgenootschap toegevoegd om uit handen te blijven van de Savooise hertog Karel III. Deze wilde de stad inlijven om zo zijn invloed tegen het Habsburgse Rijk en Frankrijk te kunnen vergroten.

Johannes Calvijn (1509-1564), een portret toegeschreven aan Hans Holbein de Jongere

Ook binnen het eedgenootschap bleef Genève een eigenzinnig buitenbeentje. Nadat in 1523 de eerste Franse protestantse vluchtelingen de stad inkwamen vestigde zich in 1536 de hervormer Johannes Calvijn er en probeerde er een protestants bolwerk van te maken, nadat dat eerder in Bern en Freiburg niet was gelukt. Binnen 20 jaar stond de stad bekend als het “protestantse Rome” en was het een ware calvinistische vrijstaat geworden. Nog tot 1907 bleven bestuur en religie nauw met elkaar verbonden, hoewel sinds de Franse tijd ook de katholieken al weer wat te zeggen kregen. Het oude bisdom Genève is echter nooit hersteld.

Tegenwoordig onderscheidt Genève zich vooral als een plaats waar internationale organisaties een plaats hebben gevonden. Was het in 1919 de Volkenbond die er zijn hoofdzetel kreeg, na de Tweede Wereldoorlog kwam de Europese vestiging van de VN naar de stad en ook het hoofdkwartier van het Rode Kruis is er.

Vlag en wapen

Het wapenschild en de vlag van Genève zijn hetzelfde en gelden al sinds ongeveer 1440. Het wapen bestaat in feite uit twee halve wapens, met links een halve (tweekoppige) zwarte adelaar met gouden kroon op een geel vlak (‘goud’ in heraldische termen) en rechts een zilveren of gouden sleutel op een rood – ‘keel’ – vlak (dit waren, zoals te raden valt, eerst twee ruggelings geplaatste sleutels). De adelaar verwijst naar het wereldlijke Heilige Roomse Rijk, waar Genève in die tijd als graafschap deel van uitmaakte. De sleutel symboliseert het oude bisdom Genève en is een verwijzing naar St. Petrus, naar wie de kathedraal van de stad vernoemd werd. Deze werd na de hervorming gereformeerd en is dat nog steeds.

Het wapen wordt omlijst door het motto van de stad ‘Post Tenebras Lux’, wat zoveel wil zeggen als ‘na de duisternis komt het licht’, een aan het bijbelboek Job ontleende tekst, die door het calvinistische stadsregime werd geadopteerd. Boven het motto vind je de letters JHS wat een monogram is voor Jezus.

Een oude afbeelding van het Geneefse wapen uit 1708 zoals in bezit van het Historisch Centrum Leeuwarden is hier te vinden.

Doppelgenf

Doppelgenf1

De door Genève uitgegeven postzegel met het stadswapen is in allerlei opzichten een uniek ding. Om wat te noemen: het toont twee dezelfde zegels die voor het lokale verkeer los gebruikt kunnen worden à 5 centimes, wat ook aangegeven wordt met de tekst ‘Port local’. Maar eigenlijk kun je het vooral als één zegel zien dankzij de complete en op het oog ondeelbare schriftband boven de zegels met de tekst ‘10 PORT KANTONAL Cent’

75 jaar later verschijnt het wapen van Genève op een Pro Juventute-zegel (Mi 144)

Wat verder opvalt is dat geen zegel hetzelfde lijkt, de zegels lijken in twee fases gedrukt te zijn met eerst het wapen en dan het kader of andersom. Ook zijn het eerste en het laatste woord van het motto Post Tenebras Lux op de ene zegel beter leesbaar dan het andere. Je ziet ook duidelijke verschillen op de afbeelding afbeelding tussen de grootte van het wapenschild en de afstand van het schild met de schriftband. Kortom een zeer curieuze zegel.

Waarschijnlijk omdat het met dit dubbelzegel wel wat gedoe was besloot men stads- en kantonpost in 1845 gelijk te trekken en nog maar 1 zegel van 5 centimes uit te geven die voor het hele kanton gold.

En daarna

Braziliaans Geitenoog (Mi 6)

1 juli 1844 – Na de Ossenogen komt Braziliïe met de eerste drie waarden van een nieuwe cijferserie, de Inclinados. In het Nederlands worden deze ook wel Geitenogen of Slangenogen genoemd.

1 april 1845 – In Genève wordt de Doppelgenf vervangen door een enkel zegel van 5 centimes geldig in het hele kanton.

1 juli 1845 – Brazilië brengt drie aanvullende waarden van de Geitenogen uit.